Thị trường logistics toàn cầu trong tuần 20 tiếp tục biến động mạnh dưới tác động đồng thời của địa chính trị, chi phí vận tải leo thang và làn sóng đầu tư đội tàu phát thải thấp. Giá cước container spot tăng mạnh trên nhiều tuyến chủ lực khi các hãng tàu đồng loạt cắt chuyến, áp phụ phí và siết công suất trước mùa cao điểm vận tải đến sớm hơn dự kiến.
Trong khi đó, các rủi ro tại eo biển Hormuz, Biển Đỏ và nguy cơ hạn hán quay trở lại tại kênh đào Panama tiếp tục phủ bóng lên chuỗi cung ứng toàn cầu. Song song với áp lực thị trường ngắn hạn, các hãng tàu lớn vẫn đẩy mạnh đầu tư vào tàu LNG, methanol và công nghệ hỗ trợ lực đẩy bằng sức gió nhằm đáp ứng mục tiêu giảm phát thải dài hạn.
Ở chiều quản lý, Mỹ và Trung Quốc đồng loạt siết giám sát ngành vận tải biển, từ kiểm soát kê khai giá cước đến truy cứu trách nhiệm hình sự liên quan an toàn kỹ thuật tàu container.
Giá cước container tăng mạnh khi chuỗi cung ứng tiếp tục chịu sức ép địa chính trị
Thị trường vận tải container toàn cầu bước vào giai đoạn tăng giá mới khi các hãng tàu đồng loạt áp dụng chiến lược siết công suất trước mùa cao điểm vận tải.
Theo Drewry, chỉ số World Container Index (WCI) tăng 12% trong tuần, với các tuyến xuyên Thái Bình Dương và châu Á – châu Âu dẫn đầu đà tăng. Giá cước từ Thượng Hải đi New York tăng lên 4.252 USD/FEU, trong khi tuyến Thượng Hải – Los Angeles đạt 3.357 USD/FEU. Tại châu Âu, tuyến Thượng Hải – Genoa tăng 20%.
Động lực tăng giá không chỉ đến từ nhu cầu vận chuyển phục hồi mà còn xuất phát từ chiến lược kiểm soát năng lực vận tải của các hãng tàu. Các doanh nghiệp tiếp tục triển khai hủy chuyến, tăng phụ phí nhiên liệu khẩn cấp (EFS), phụ phí mùa cao điểm (PSS) và điều chỉnh giá cước cơ bản (GRI) nhằm duy trì mặt bằng giá.
Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục là yếu tố chi phối thị trường. Những lo ngại liên quan đến an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz và Biển Đỏ buộc nhiều hãng tàu phải điều chỉnh tuyến khai thác, kéo dài hành trình và gia tăng chi phí nhiên liệu.
Áp lực này phản ánh rõ trong kết quả kinh doanh quý I/2026 của Hapag-Lloyd. Hãng tàu Đức ghi nhận EBITDA giảm mạnh xuống còn 422 triệu euro, trong khi EBIT chuyển sang lỗ 134 triệu euro. Doanh nghiệp cho biết giá cước suy yếu, chi phí nhiên liệu tăng mạnh và gián đoạn vận tải do Hormuz cùng thời tiết cực đoan đã ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả khai thác.
Ngoài Trung Đông, nguy cơ hạn hán quay trở lại tại Panama cũng khiến thị trường vận tải biển theo dõi sát diễn biến khí hậu trong nửa cuối năm. Dù chưa có kế hoạch hạn chế lưu lượng tàu, cơ quan quản lý kênh đào Panama cho biết đang triển khai các biện pháp dự phòng nguồn nước nhằm tránh lặp lại cuộc khủng hoảng tắc nghẽn từng xảy ra giai đoạn 2023–2024 khi El Niño gây thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nước vận hành âu tàu.
Nhìn tổng thể, thị trường vận tải biển đang bước vào giai đoạn mà chi phí logistics tiếp tục neo ở mức cao do kết hợp giữa rủi ro địa chính trị, biến động khí hậu và chiến lược quản trị công suất của hãng tàu.
Các hãng tàu tăng tốc đầu tư đội tàu phát thải thấp
Bất chấp thị trường container biến động mạnh, xu hướng chuyển đổi sang đội tàu phát thải thấp vẫn tiếp tục được duy trì trên quy mô lớn.
Trong tuần qua, Hanwha Ocean hoàn tất lắp đặt hệ thống cánh buồm hỗ trợ lực đẩy bằng sức gió Wind Challenger trên tàu LNG đầu tiên của MOL. Đây là lần đầu công nghệ hỗ trợ lực đẩy bằng gió được triển khai trên tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Theo MOL, việc trang bị hai cánh buồm có thể giúp tàu tiết kiệm tới 12% nhiên liệu mỗi chuyến đi, tùy điều kiện khai thác. Xu hướng wind-assisted propulsion đang cho thấy ngành vận tải biển bắt đầu mở rộng các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu vượt ra ngoài các dòng tàu hàng rời truyền thống.
Song song đó, Ocean Network Express (ONE) tiếp tục đặt cược vào đội tàu LNG khi ký hợp đồng trị giá khoảng 1,22 tỷ USD để đóng mới 6 tàu container 15.900 TEU sử dụng động cơ nhiên liệu kép LNG tại HD Hyundai Heavy Industries.
Ở phân khúc methanol, OOCL chính thức đưa vào khai thác OOCL Wisdom — tàu container chạy methanol lớn nhất thế giới hiện nay với sức chở 24.168 TEU. Con tàu là một phần trong chương trình đầu tư đội tàu methanol trị giá gần 2,9 tỷ USD của COSCO Shipping.
Việc các hãng tàu tiếp tục duy trì CAPEX lớn cho đội tàu nhiên liệu kép cho thấy chiến lược giảm phát thải carbon vẫn là ưu tiên dài hạn của ngành vận tải biển, bất chấp áp lực lợi nhuận ngắn hạn và biến động thị trường hiện nay.
LNG và methanol tiếp tục nổi lên như hai lựa chọn nhiên liệu thay thế chủ đạo trong giai đoạn chuyển đổi năng lượng hàng hải. Trong khi đó, các công nghệ hỗ trợ tiết kiệm nhiên liệu như cánh buồm gió bắt đầu bước vào giai đoạn thương mại hóa thực tế.
Mỹ và Trung Quốc đồng loạt siết quản lý ngành vận tải biển
Tuần qua cũng ghi nhận xu hướng gia tăng can thiệp quản lý đối với lĩnh vực shipping và logistics toàn cầu.
Tại Trung Quốc, Bộ Giao thông Vận tải xử phạt 9 hãng tàu container quốc tế cùng 7 doanh nghiệp NVOCC do vi phạm quy định kê khai giá cước vận tải biển. Danh sách bị xử phạt bao gồm nhiều tên tuổi lớn như MSC, CMA CGM, Hapag-Lloyd, ONE và Evergreen.
Động thái này cho thấy Bắc Kinh đang tăng cường kiểm soát tính minh bạch của thị trường cước vận tải container trong bối cảnh giá cước quốc tế biến động mạnh.
Trong khi đó tại Mỹ, vụ sập cầu Francis Scott Key tiếp tục mở rộng thành một trong những vụ việc pháp lý lớn nhất ngành hàng hải nhiều năm qua.
Bang Maryland đã đạt thỏa thuận bồi thường 2,25 tỷ USD với chủ tàu Dali và đơn vị quản lý khai thác. Song song đó, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) cũng chính thức truy tố hình sự đơn vị vận hành tàu cùng giám sát kỹ thuật liên quan.
Trọng tâm cáo buộc xoay quanh việc thay đổi hệ thống kỹ thuật trên tàu, sử dụng cấu hình cấp nhiên liệu không đạt chuẩn an toàn và che giấu thông tin trong quá trình điều tra.
Vụ việc Dali đang trở thành case study lớn của ngành vận tải biển toàn cầu về:
- Quản trị rủi ro kỹ thuật tàu,
- Trách nhiệm pháp lý của đơn vị khai thác,
- Tiêu chuẩn an toàn hệ thống điện và vận hành khẩn cấp,
- Cũng như mức độ mở rộng trách nhiệm hình sự trong lĩnh vực shipping.
Xu hướng này cho thấy các cơ quan quản lý đang tăng áp lực tuân thủ đối với hãng tàu và doanh nghiệp logistics trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào các mạng lưới vận tải quy mô lớn và phức tạp.
Cuộc đua kiểm soát hạ tầng cảng biển tiếp tục nóng lên
Cạnh tranh kiểm soát hạ tầng cảng biển chiến lược tiếp tục gia tăng khi các hãng tàu quốc tế mở rộng hiện diện sâu hơn vào chuỗi logistics toàn cầu.
Tại châu Phi, CMA CGM công bố khoản đầu tư 820 triệu USD nâng cấp cảng Mombasa của Kenya. Dự án được kỳ vọng giúp nâng công suất xử lý hàng hóa và củng cố vai trò của Mombasa như trung tâm logistics lớn nhất Đông Phi.
Động thái này phản ánh xu hướng các hãng tàu không chỉ tập trung vào vận tải biển mà còn mở rộng kiểm soát sang hạ tầng cảng, logistics nội địa và mạng lưới trung chuyển khu vực.
Tại Mỹ Latinh, Brazil tiếp tục thúc đẩy dự án siêu cảng container STS 10 tại Santos — cảng biển lớn nhất khu vực. Chính phủ Brazil đã quyết định mở rộng quyền tham gia đấu thầu cho các hãng tàu lớn như MSC và Maersk, đồng thời nâng mạnh phí nhượng quyền khai thác.
Dự án có tổng vốn đầu tư dự kiến vượt 1,2 tỷ USD và được xem là một trong những dự án hạ tầng logistics quan trọng nhất khu vực Mỹ Latinh hiện nay.
Các diễn biến này cho thấy cuộc cạnh tranh trong ngành logistics toàn cầu không còn giới hạn ở đội tàu mà đang mở rộng sang quyền kiểm soát terminal container, trung tâm trung chuyển và hạ tầng logistics chiến lược.
Nhận định
Diễn biến tuần 20 cho thấy thị trường logistics toàn cầu vẫn đang vận hành trong trạng thái nhiều rủi ro đan xen.
Ở ngắn hạn, chi phí vận tải biển tiếp tục chịu áp lực tăng do căng thẳng địa chính trị, nguy cơ gián đoạn tuyến hàng hải và chiến lược siết công suất của hãng tàu trước mùa cao điểm vận tải.
Ở trung và dài hạn, xu hướng chuyển đổi sang đội tàu phát thải thấp vẫn được duy trì mạnh mẽ với LNG, methanol và các công nghệ tiết kiệm nhiên liệu tiếp tục thu hút đầu tư lớn.
Song song đó, các cơ quan quản lý tại Mỹ, Trung Quốc và nhiều quốc gia khác đang gia tăng giám sát đối với hoạt động khai thác vận tải biển, đặc biệt liên quan đến minh bạch giá cước, an toàn kỹ thuật và trách nhiệm pháp lý.
Trong tuần nay, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo dõi:
- Diễn biến an ninh tại Hormuz và Biển Đỏ,
- Xu hướng tăng giá cước trước peak season,
- Khả năng điều tiết công suất của các hãng tàu,
- Cùng các động thái đầu tư và tái cấu trúc chuỗi logistics toàn cầu.
