Brazil cho phép hãng tàu tham gia đấu thầu terminal container STS 10 tại cảng Santos, đồng thời tăng mạnh phí nhượng quyền khai thác.
Brazil đang đẩy nhanh kế hoạch mở rộng công suất tại cảng Santos trong bối cảnh cảng container lớn nhất Mỹ Latinh liên tục đối mặt áp lực quá tải và cạnh tranh logistics khu vực gia tăng.
Brazil đang thúc đẩy quá trình triển khai dự án terminal container Tecon Santos 10 (STS 10) tại cảng Santos sau khi Văn phòng Nội các Tổng thống Brazil yêu cầu Bộ Cảng nước này dỡ bỏ các hạn chế đối với hãng tàu và nhà khai thác cảng tham gia đấu thầu dự án.
Theo ghi chú kỹ thuật do Chương trình Đối tác Đầu tư (PPI) ban hành ngày 6/5, các hãng tàu đang khai thác cảng tại Santos như MSC và Maersk sẽ được phép tham gia đấu thầu STS 10, với điều kiện phải hoàn tất thủ tục thoái vốn khỏi các terminal container hiện hữu tại cảng nếu trúng thầu.
Cùng với việc mở rộng quyền tham gia đấu thầu, mức phí nhượng quyền khai thác tối thiểu của dự án cũng được điều chỉnh tăng từ 500 triệu BRL (~102 triệu USD) lên 1,044 tỷ BRL (~210 triệu USD).
Động thái mới đánh dấu sự thay đổi quan trọng sau nhiều tháng tranh luận liên quan đến quyền tham gia của các hãng tàu trong dự án hạ tầng cảng biển lớn nhất Brazil. Trước đó, sự tham gia của các nhà khai thác cảng thuộc hãng tàu từng bị hạn chế theo khuyến nghị từ Cơ quan Kiểm toán Liên bang Brazil trong quá trình rà soát hồ sơ nghiên cứu dự án.
Trong ghi chú kỹ thuật, PPI cho rằng không có đủ cơ sở cạnh tranh hoặc quy định pháp lý để cấm các hãng tàu tham gia đấu thầu. Cơ quan này nhận định việc áp đặt hạn chế có thể gây ra các bất cập về vận hành, phân bổ nguồn lực và hiệu quả kinh tế – xã hội.
Nhiều doanh nghiệp vận tải biển và khai thác cảng quốc tế như Cosco Shipping, MSC, Maersk và China Merchants Ports (CMP) – đơn vị sở hữu terminal container TCP tại cảng Paranaguá – trước đó đã liên tục đề xuất mở rộng quyền tiếp cận đấu thầu dự án.
Trong khi đó, các doanh nghiệp chưa hiện diện tại cảng Santos như ICTSI của Philippines và JBS của Brazil lại ủng hộ mô hình đấu thầu hai giai đoạn với các điều kiện hạn chế hơn đối với các nhà khai thác hiện hữu.
Dự án STS 10 yêu cầu tổng vốn đầu tư vượt 1,2 tỷ USD và được kỳ vọng giúp nâng công suất xử lý container tại cảng Santos thêm khoảng 50%. Đây hiện là cảng biển lớn nhất khu vực Mỹ Latinh và đang tiến sát ngưỡng quá tải công suất khai thác.
Kế hoạch đấu thầu ban đầu dự kiến diễn ra vào cuối năm 2025 nhưng đã nhiều lần trì hoãn. Theo kịch bản tích cực nhất, quá trình đấu thầu có thể được triển khai trong nửa cuối năm 2026, dù vẫn tồn tại khả năng tiếp tục lùi sang năm 2027.
PPI cũng nhấn mạnh chính phủ Brazil không theo đuổi chính sách ưu tiên doanh nghiệp mới gia nhập thị trường thay cho các nhà khai thác đang hoạt động tại cảng Santos.
Theo hướng dẫn mới, các doanh nghiệp khai thác cảng hiện hữu vẫn có thể tham gia đấu thầu nếu đã nộp hồ sơ cam kết “thoái vốn không thể hủy ngang và không thể đảo ngược” khỏi các terminal container khác tại Santos trước thời điểm ký hợp đồng nhượng quyền mới.
Cơ chế này được xây dựng nhằm giảm rủi ro doanh nghiệp trì hoãn thoái vốn hoặc gây ảnh hưởng tới hoạt động khai thác cảng. Trong trường hợp việc thoái vốn không được thực hiện, cơ quan chức năng có thể chuyển quyền trúng thầu cho doanh nghiệp xếp thứ hai trong kết quả đấu thầu.
Theo đánh giá của PPI, mức độ cạnh tranh càng cao trong quá trình đấu thầu sẽ giúp lựa chọn được nhà khai thác cảng có năng lực vận hành hiệu quả hơn, từ đó góp phần giảm chi phí logistics và hỗ trợ chuỗi cung ứng của Brazil.
(Theo Seatrade Maritime)
