Hai cảng của Việt Nam tiếp tục cải thiện vị trí trên bảng xếp hạng CPPI 2025, trong bối cảnh các cảng châu Á và Trung Đông áp đảo cuộc đua hiệu suất khai thác container toàn cầu.
Kết quả CPPI 2025 cho thấy lợi thế cạnh tranh trong vận tải container toàn cầu đang ngày càng nghiêng về các cảng có mức độ số hóa cao, khả năng điều phối tàu hiệu quả và hạ tầng đồng bộ. Việc Hải Phòng nằm trong nhóm cảng cải thiện mạnh nhất giai đoạn 2020-2025 cũng phản ánh xu hướng nâng cấp năng lực khai thác của các cảng khu vực Đông Nam Á trong bối cảnh chuỗi cung ứng tiếp tục tái cấu trúc.
Châu Á và Trung Đông áp đảo bảng xếp hạng CPPI 2025
Báo cáo Chỉ số Hiệu suất Cảng Container (Container Port Performance Index – CPPI) 2025 do World Bank Group và S&P Global Market Intelligence công bố đã đánh giá hơn 400 cảng container trên toàn cầu dựa trên dữ liệu giai đoạn 2020-2025.
Chỉ số được xây dựng từ thời gian tàu lưu tại cảng, sử dụng dữ liệu AIS (Hệ thống nhận dạng tự động tàu biển) cùng hồ sơ cập cảng để đo lường hiệu quả khai thác từ thời điểm tàu đến khu neo đậu hoặc trạm hoa tiêu cho tới khi rời cầu cảng.
Kết quả năm 2025 cho thấy các cảng tại châu Á và Trung Đông tiếp tục chiếm ưu thế. Cảng Fuzhou của Trung Quốc đứng đầu bảng xếp hạng, tiếp theo là Dalian, Salalah (Oman), Mawan và Chiwan. Riêng khu vực Đông Á có sáu cảng Trung Quốc nằm trong nhóm 16 cảng hoạt động hiệu quả nhất thế giới.
Theo báo cáo, các cảng dẫn đầu được hỗ trợ bởi mức đầu tư lớn, định hướng thương mại xuất khẩu mạnh và hệ thống quản lý, số hóa phát triển hơn. Những yếu tố này giúp cải thiện độ tin cậy khai thác, rút ngắn thời gian tàu lưu cảng và nâng cao khả năng phối hợp vận hành.
Mỹ chỉ có một cảng nằm trong Top 50
Trong nhóm các cảng của Mỹ, Philadelphia là cảng duy nhất lọt Top 50 toàn cầu khi đứng thứ 48.
Các cảng còn lại của Mỹ được xếp hạng gồm Jacksonville (52), Miami (75), New Orleans (76), Port Everglades (83), Los Angeles (88), Charleston (90), New York & New Jersey (117), Tampa (229), Wilmington, Bắc Carolina (276), Port of Virginia (281) và Tacoma (384).
Báo cáo cho biết các cảng Bắc Mỹ tiếp tục phục hồi sau các đợt gián đoạn trước đây nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức như ùn tắc cảng, hạn chế nguồn nhân lực và các điểm nghẽn trong mạng lưới vận tải kết nối hậu phương cảng.
Dù vậy, một số cảng của Mỹ ghi nhận sự cải thiện đáng kể. Los Angeles và Charleston nằm trong nhóm cảng tăng hạng mạnh nhất theo năm. Riêng Los Angeles đã cải thiện thời gian quay vòng tàu nhờ tình trạng ùn tắc và áp lực chuỗi cung ứng giảm bớt.
Hải Phòng nằm trong nhóm cảng cải thiện đáng chú ý
Ngoài bảng xếp hạng tổng thể, báo cáo cũng ghi nhận nhiều cảng có bước tiến rõ rệt trong giai đoạn 2020-2025.
Port Elizabeth của Nam Phi là cảng có mức cải thiện lớn nhất kể từ năm 2020, tiếp theo là Khalifa Bin Salman Port của Bahrain, Posorja của Ecuador, Göteborg của Thụy Điển và Muhammad Bin Qasim của Pakistan.
Hải Phòng của Việt Nam, Mawan của Trung Quốc và Kobe của Nhật Bản cũng được xếp vào nhóm các cảng có mức cải thiện đáng chú ý trong giai đoạn này.
Xét riêng giai đoạn 2024-2025, Durban của Nam Phi dẫn đầu về mức độ phục hồi, tiếp theo là Freeport (Bahamas), Coega (Ngqura), Cristobal (Panama) và Manzanillo (Mexico). Los Angeles, Jebel Ali, Charleston và Vancouver cũng ghi nhận kết quả tích cực.
Tắc nghẽn bùng phát trở thành rủi ro mới đối với cảng biển
Một trong những nội dung nổi bật của CPPI 2025 là hiện tượng “tắc nghẽn bùng phát” (burst congestion), tức các đợt ùn tắc ngắn nhưng cường độ cao do nhiều tàu bị chậm lịch trình cùng cập cảng trong một khoảng thời gian ngắn.
Theo báo cáo, các yếu tố như thời tiết cực đoan, tranh chấp lao động và khủng hoảng địa chính trị đang khiến tàu biển không còn cập cảng theo đúng lịch trình khai thác đã được sắp xếp trước. Điều này làm gia tăng áp lực lên cầu cảng, bãi chứa container và hệ thống vận tải hậu phương cảng.
Báo cáo cũng chỉ ra các gián đoạn liên quan đến eo biển Hormuz và những thay đổi tuyến vận tải tại khu vực Biển Đỏ đã buộc nhiều hãng tàu điều chỉnh mạng lưới dịch vụ. Hệ quả là lượng tàu cập cảng tăng đột biến tại các cảng trung chuyển và cảng đích khi các chuyến tàu bị dồn lịch.
Theo ông Bertrand De la Borde, Giám đốc Toàn cầu phụ trách Vận tải và Logistics của World Bank Group, cảng biển không chỉ chịu tác động từ các cú sốc bên ngoài mà còn đóng vai trò quyết định trong việc hạn chế hoặc làm gia tăng mức độ lan tỏa của các gián đoạn trong chuỗi cung ứng.
Báo cáo cũng cho thấy các cảng thuộc nhóm nền kinh tế thu nhập trung bình cao và thu nhập cao đạt điểm CPPI trung bình cao hơn các nền kinh tế thu nhập thấp và trung bình thấp. Tuy nhiên, nhóm thu nhập trung bình cao vẫn nhỉnh hơn nhóm thu nhập cao, cho thấy hiệu quả cảng biển không hoàn toàn phụ thuộc vào mức độ phát triển kinh tế.
World Bank Group và S&P Global Market Intelligence khuyến nghị các cảng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và các công cụ hỗ trợ lập kế hoạch khai thác nhằm nâng cao khả năng dự báo và điều phối hoạt động.
Ông Turloch Mooney, Trưởng bộ phận Phân tích và Thông tin Cảng biển của S&P Global Market Intelligence, nhận định rằng kết quả CPPI 2025 tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của cảng biển trong chuỗi cung ứng toàn cầu và tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả khai thác để ứng phó với các gián đoạn trong tương lai.
