Tin tức Logistics tuần 26: Địa chính trị tiếp tục định hình dòng chảy chuỗi cung ứng toàn cầu

Tuần 26 ghi nhận hàng loạt diễn biến cho thấy địa chính trị vẫn là nhân tố chi phối mạnh nhất đối với ngành logistics toàn cầu. Những tác động từ căng thẳng tại eo biển Hormuz không chỉ làm thay đổi luồng vận tải biển mà còn kéo theo sự điều chỉnh về mạng lưới dịch vụ, đầu tư hạ tầng và chiến lược khai thác của các hãng tàu.

Song song đó, thị trường container tiếp tục bước vào giai đoạn tái cấu trúc với xu hướng ưu tiên đội tàu cỡ nhỏ, mở rộng dịch vụ ngoài liên minh và tăng tính linh hoạt trong vận hành. Trong khi các doanh nghiệp vẫn đẩy mạnh đầu tư dài hạn vào công nghệ, đóng tàu và logistics hàng không, các vấn đề về an toàn hàng hải cũng nổi lên như một ưu tiên mới của toàn ngành.

Địa chính trị tiếp tục chi phối vận tải biển: Từ Hormuz đến Panama, chuỗi cung ứng toàn cầu buộc phải thích ứng

Tâm điểm của tuần là những tác động lan tỏa từ tình hình an ninh tại eo biển Hormuz. Việc tuyến hàng hải chiến lược này gián đoạn đã khiến nhiều luồng vận tải năng lượng chuyển hướng sang Kênh đào Panama. Nhờ lưu lượng tàu tăng, đặc biệt là tàu chở LNG và dầu thô từ Mỹ sang châu Á, doanh thu năm tài chính 2026 của Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama được dự báo sẽ vượt kế hoạch, đồng thời tạo thêm nguồn lực để tiếp tục các dự án đầu tư hạ tầng quy mô lớn.

Trong khi Panama hưởng lợi về lưu lượng vận tải, tình hình an ninh tại khu vực Vịnh Ba Tư lại trở nên phức tạp hơn. Sau vụ tàu container Ever Lovely của Evergreen bị tấn công gần eo biển Hormuz, IMO đã tạm thời dừng chương trình hỗ trợ tàu rời Vịnh Ba Tư để rà soát lại các điều kiện bảo đảm an toàn hàng hải. Diễn biến này cho thấy các tổ chức quốc tế và hãng tàu vẫn phải liên tục điều chỉnh kế hoạch khai thác trước các rủi ro địa chính trị.

Ở một diễn biến khác, tranh cãi giữa Trung Quốc và Panama tiếp tục kéo dài khi Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc tăng cường kiểm tra tàu treo cờ Panama nhằm đáp trả việc Panama chấm dứt các hợp đồng khai thác cảng của CK Hutchison. Dù Trung Quốc khẳng định đây chỉ là hoạt động kiểm tra an toàn thông thường, việc số lượng kiểm tra và lưu giữ tàu gia tăng đã phản ánh mức độ nhạy cảm ngày càng lớn của yếu tố địa chính trị đối với hoạt động hàng hải quốc tế.

Những diễn biến trong tuần cho thấy các tuyến vận tải biển toàn cầu đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các điểm nóng địa chính trị. Các doanh nghiệp logistics ngày càng phải xây dựng mạng lưới linh hoạt hơn nhằm giảm phụ thuộc vào một hành lang vận tải duy nhất.

Ngành container bước vào giai đoạn tái cấu trúc: Linh hoạt thay vì chỉ mở rộng quy mô

Sau giai đoạn mở rộng đội tàu siêu lớn, thị trường container đang chứng kiến sự thay đổi rõ rệt về chiến lược khai thác.

Dữ liệu của MDS Transmodal cho thấy các liên minh hãng tàu vẫn giữ vai trò chủ đạo trên các tuyến Đông – Tây, nhưng dịch vụ ngoài liên minh tiếp tục mở rộng thị phần. Điều này phản ánh xu hướng các hãng tàu kết hợp giữa hợp tác liên minh và khai thác độc lập nhằm tăng tính linh hoạt trước những biến động của thị trường.

Song song đó, báo cáo của Sea-Intelligence cho thấy khả năng phục hồi sau các sự kiện gián đoạn đã được cải thiện đáng kể nhờ các hãng tàu chủ động bổ sung thời gian dự phòng vào lịch trình khai thác và linh hoạt điều chuyển năng lực đội tàu. Tuy nhiên, các chỉ số về ùn tắc chuỗi cung ứng, hiệu suất cảng và giá cước vẫn cho thấy áp lực vận hành chưa hoàn toàn được giải quyết.

Một xu hướng đáng chú ý khác là cơ cấu đơn đặt đóng tàu container toàn cầu đang dịch chuyển mạnh sang nhóm tàu dưới 6.500 TEU. Sau nhiều năm tập trung vào tàu siêu lớn, các hãng tàu hiện ưu tiên bổ sung tàu feeder và tàu phục vụ các tuyến khu vực nhằm thay thế đội tàu cũ và tăng khả năng thích ứng với nhu cầu thị trường.

Xu hướng này được thể hiện rõ qua quyết định của Jinjiang Shipping khi tăng gấp đôi chương trình đóng mới tàu feeder lên tám tàu container bangkokmax để phục vụ mạng lưới vận tải nội Á.

Thị trường container đang chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang tối ưu hiệu quả khai thác. Các tuyến khu vực, dịch vụ độc lập và đội tàu cỡ nhỏ nhiều khả năng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn tới.

Cảng biển và hạ tầng logistics điều chỉnh để thích ứng với bối cảnh mới

Bên cạnh sự thay đổi trong vận tải biển, các cảng và hạ tầng logistics cũng đang bước vào giai đoạn điều chỉnh.

South Carolina Ports quyết định tạm dừng khai thác bến container Hugh K. Leatherman sau khi sản lượng duy trì ở mức thấp trong thời gian dài. Hoạt động được chuyển về hai bến còn lại nhằm tối ưu chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả khai thác trong bối cảnh nhu cầu container chưa phục hồi rõ rệt.

Ở chiều ngược lại, Panama tiếp tục đẩy mạnh kế hoạch đầu tư hạ tầng trị giá hàng tỷ USD, bao gồm hồ chứa nước, cảng biển và hệ thống đường ống năng lượng, cho thấy các trung tâm trung chuyển chiến lược vẫn chuẩn bị năng lực dài hạn bất chấp những biến động ngắn hạn của thị trường.

Các nhà khai thác cảng đang ưu tiên tối ưu công suất hiện hữu thay vì mở rộng bằng mọi giá. Những dự án đầu tư mới sẽ tập trung vào các vị trí có lợi thế chiến lược và khả năng tạo giá trị dài hạn.

Đầu tư đội tàu và chuyển đổi xanh tiếp tục tăng tốc

Trong tuần qua, xu hướng đầu tư dài hạn vào năng lực công nghiệp và chuyển đổi năng lượng tiếp tục được thúc đẩy.

Hàn Quốc thành lập tổ chức điều phối mới để triển khai chương trình đầu tư 350 tỷ USD vào lĩnh vực sản xuất tại Mỹ, trong đó 150 tỷ USD dành riêng cho ngành đóng tàu. Kế hoạch này không chỉ phản ánh sự gắn kết giữa chính sách thương mại và công nghiệp mà còn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của ngành đóng tàu trong cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế.

Ở cấp độ doanh nghiệp, PrimeServ hoàn thành dự án cải hoán động cơ nhiên liệu kép chạy bằng methanol đầu tiên cho tàu Seaspan Yangtze. Dự án đánh dấu bước tiến trong việc chuyển đổi đội tàu hiện hữu sang sử dụng nhiên liệu có phát thải thấp hơn, đồng thời kết hợp các giải pháp giám sát vận hành bằng trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu quả khai thác.

Thay vì chỉ tập trung đóng mới, ngành hàng hải đang đồng thời đẩy mạnh cải hoán đội tàu hiện hữu và đầu tư vào công nghệ nhằm đáp ứng các mục tiêu giảm phát thải trong dài hạn.

Logistics hàng không tiếp tục mở rộng theo xu hướng dịch chuyển sản xuất sang châu Á

Trong lĩnh vực logistics hàng không, CEVA Logistics triển khai tuyến bay thuê chuyến mới từ Hà Nội đến Chicago và tiếp tục duy trì tuyến Wuxi – Chicago.

Việc mở rộng năng lực vận tải do doanh nghiệp chủ động kiểm soát cho thấy nhu cầu kết nối trực tiếp giữa các trung tâm sản xuất châu Á và thị trường Bắc Mỹ vẫn duy trì tích cực. Đáng chú ý, Việt Nam tiếp tục được CEVA xác định là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics toàn cầu nhờ vai trò ngày càng lớn của quốc gia này trong chuỗi cung ứng sản xuất.

Xu hướng dịch chuyển sản xuất sang Đông Nam Á tiếp tục tạo động lực cho vận tải hàng không và các dịch vụ logistics tích hợp có giá trị gia tăng cao.

An toàn hàng hải trở thành ưu tiên mới của toàn ngành

Bên cạnh các yếu tố thị trường, vấn đề an toàn hàng hải tiếp tục được đặt lên hàng đầu.

Theo Hội đồng Vận tải biển Thế giới (WSC), số container bị mất trên biển trong năm 2025 tăng hơn gấp đôi so với năm trước, chủ yếu do một số sự cố hàng hải lớn và điều kiện thời tiết cực đoan. Dù tỷ lệ tổn thất vẫn rất thấp so với tổng lưu lượng container toàn cầu, các quy định báo cáo mới của IMO và nhiều sáng kiến nâng cao an toàn đang được triển khai nhằm hạn chế rủi ro.

Ở một góc độ khác, báo cáo của Allianz Commercial cho thấy trung bình cứ 17 ngày lại xảy ra một vụ cháy tàu container. Nguyên nhân nổi bật vẫn là tình trạng khai báo không chính xác hàng hóa nguy hiểm, đặc biệt là pin lithium-ion. Trước thực trạng này, WSC đang mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo để sàng lọc khai báo hàng hóa và phối hợp với IMO hoàn thiện các quy định an toàn.

Khi quy mô đội tàu và giá trị hàng hóa ngày càng lớn, quản trị rủi ro và tuân thủ an toàn đang trở thành một trong những yếu tố quyết định hiệu quả vận hành của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nhận định

Các diễn biến trong tuần 26 cho thấy thị trường logistics toàn cầu tiếp tục vận hành trong trạng thái nhiều biến động nhưng có khả năng thích ứng ngày càng cao. Địa chính trị vẫn là yếu tố dẫn dắt các quyết định về mạng lưới vận tải, trong khi các doanh nghiệp đồng thời điều chỉnh chiến lược khai thác, đầu tư vào đội tàu, công nghệ và hạ tầng để nâng cao khả năng chống chịu.

Bước sang tuần tới, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến an ninh tại khu vực Trung Đông và tác động đối với các tuyến hàng hải quốc tế. Đồng thời, xu hướng mở rộng dịch vụ khu vực, đầu tư vào chuyển đổi xanh và tăng cường các tiêu chuẩn an toàn được dự báo sẽ tiếp tục là những chủ đề nổi bật của ngành logistics toàn cầu.