Tuần 22 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý trên thị trường logistics và vận tải biển quốc tế khi các hãng tàu, cơ quan quản lý và nhà khai thác cảng đồng thời đối mặt với những thách thức mới về quản trị, pháp lý và chiến lược phát triển dài hạn.
Trong khi các cơ quan quản lý tại Mỹ tiếp tục siết giám sát hoạt động thu phí và cạnh tranh thị trường, ngành vận tải biển cũng chứng kiến những thay đổi đáng kể về cơ cấu doanh nghiệp, nhân sự lãnh đạo và các thương vụ mang tính chiến lược. Song song đó, các hãng tàu tiếp tục điều chỉnh mạng lưới khai thác trước tác động kéo dài từ bất ổn địa chính trị, đẩy mạnh đầu tư công nghệ, hạ tầng và tăng tốc chuyển đổi sang các loại nhiên liệu phát thải thấp.
Bản tin tuần này tổng hợp những xu hướng nổi bật nhất đang định hình ngành logistics toàn cầu, giúp độc giả nhanh chóng nắm bắt các diễn biến quan trọng và tác động của chúng đối với chuỗi cung ứng quốc tế.
Áp lực pháp lý ngày càng lớn: Ngành vận tải biển đối mặt làn sóng giám sát và kiện tụng mới
Tuần qua cho thấy môi trường hoạt động của các hãng tàu đang chịu sự giám sát ngày càng chặt chẽ từ cơ quan quản lý và các chủ hàng lớn.
Tại Mỹ, Ủy ban Hàng hải Liên bang (FMC) tiếp tục đẩy mạnh việc thực thi Đạo luật Cải cách Vận tải biển 2022 thông qua thỏa thuận xử phạt Maersk 1,9 triệu USD liên quan đến việc áp dụng phí lưu container đối với các bên không bị ràng buộc bởi hợp đồng vận chuyển. Đây là tín hiệu cho thấy các khoản phí detention và demurrage đang trở thành một trong những trọng tâm quản lý của cơ quan chức năng Mỹ.
Xu hướng này tiếp tục được phản ánh qua vụ kiện mới giữa Samsung Electronics America và Wan Hai Lines. Nhà sản xuất điện tử Hàn Quốc yêu cầu FMC xem xét hơn 1,2 triệu USD phí lưu container và lưu bãi phát sinh trong giai đoạn khủng hoảng chuỗi cung ứng Covid-19, cho rằng các khoản phí được áp dụng trong những trường hợp doanh nghiệp không có khả năng thực tế để nhận hàng.
Ở một diễn biến khác, MSC đã đạt được thỏa thuận dàn xếp ngoài tòa liên quan đến vụ tàu MSC Michigan VII mất kiểm soát tại Charleston năm 2024. Dù các điều khoản bồi thường không được công bố, vụ việc tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu ngày càng cao về an toàn khai thác và bảo trì kỹ thuật đối với đội tàu container toàn cầu.
Đáng chú ý nhất là việc ông Teo Siong Seng, Chủ tịch Điều hành Pacific International Lines (PIL), tạm rời nhiều vị trí lãnh đạo để tập trung bào chữa trước các cáo buộc chống độc quyền tại Mỹ liên quan đến hoạt động sản xuất container trong giai đoạn 2019–2022. Vụ việc phản ánh mức độ giám sát ngày càng sâu của các cơ quan cạnh tranh đối với những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng container toàn cầu.
Nhìn tổng thể, môi trường pháp lý đang trở thành một yếu tố tác động trực tiếp đến chiến lược kinh doanh, chi phí vận hành và uy tín của các doanh nghiệp vận tải biển.
Chuyển giao lãnh đạo, M&A và lao động: Ngành vận tải biển bước vào giai đoạn tái định hình
Bên cạnh áp lực pháp lý, ngành vận tải biển cũng chứng kiến những thay đổi đáng kể về cấu trúc doanh nghiệp và nguồn nhân lực.
Tại Đài Loan, TS Lines chính thức bước vào giai đoạn chuyển giao thế hệ khi nhà sáng lập Chen Te-sheng nghỉ hưu và trao quyền điều hành cho con trai là Chen Shao-hsiang từ ngày 1/6. Quá trình kế nhiệm diễn ra trong bối cảnh hãng tàu này đang đẩy mạnh mở rộng đội tàu, tăng tỷ lệ container sở hữu và từng bước mở rộng hoạt động ngoài thị trường nội Á.
Trong khi đó, thương vụ Hapag-Lloyd dự kiến tiếp quản phần lớn hoạt động của Zim đang vấp phải sự phản đối từ nhiều cơ quan quản lý Israel. Các lo ngại tập trung vào khả năng suy giảm năng lực vận tải biển quốc gia, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng thiết yếu và hiệu quả của cơ chế “cổ phần vàng” vốn được thiết kế để bảo vệ các lợi ích chiến lược của nhà nước.
Ở lĩnh vực lao động hàng hải, cuộc đình công vô thời hạn của thủy thủ Iceland đã gây gián đoạn hoạt động của ba tàu container thuộc Eimskip. Tranh chấp phản ánh áp lực ngày càng lớn trong việc cân bằng giữa tối ưu chi phí khai thác và duy trì việc làm cho lao động bản địa trong bối cảnh nhiều hãng tàu đang phải triển khai các chương trình cắt giảm chi phí để cải thiện hiệu quả kinh doanh.
Những diễn biến này cho thấy ngành vận tải biển không chỉ thay đổi về mạng lưới và công nghệ mà còn đang bước vào quá trình tái cấu trúc sâu hơn về quản trị doanh nghiệp, sở hữu và nguồn nhân lực.
Bất ổn địa chính trị tiếp tục định hình mạng lưới vận tải biển toàn cầu
Trung Đông tiếp tục là tâm điểm tác động đến hoạt động vận tải biển quốc tế trong tuần qua.
Maersk thông báo chấm dứt việc sử dụng Jeddah làm điểm trung chuyển đối với hàng hóa đi Kuwait, Iraq, Qatar, Bahrain và UAE. Thay vào đó, các lô hàng sẽ được chuyển hướng qua Salalah (Oman) hoặc Khor Fakkan (UAE) trước khi kết nối với mạng lưới feeder trong khu vực.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh CMA CGM cảnh báo các gián đoạn liên quan đến eo biển Hormuz đang dần chuyển từ rủi ro ngắn hạn thành thách thức mang tính cấu trúc đối với ngành vận tải container. Theo hãng tàu Pháp, căng thẳng địa chính trị đang buộc các doanh nghiệp phải điều chỉnh mạng lưới logistics, đa dạng hóa hành lang vận tải và tăng cường các giải pháp vận tải đa phương thức.
Song song với các biện pháp ứng phó rủi ro, nhiều hãng tàu tiếp tục mở rộng hiện diện tại thị trường nội Á. COSCO Shipping khôi phục tuyến SKX1 kết nối Singapore và Kolkata nhằm tăng cường năng lực phục vụ khu vực Đông Ấn Độ. Trong khi đó, TVL Marine lần đầu tiên gia nhập lĩnh vực vận tải container với tuyến feeder kết nối Hong Kong và ba cảng lớn của Đài Loan.
Các diễn biến này cho thấy mạng lưới vận tải biển toàn cầu đang được tái cấu trúc theo hướng linh hoạt hơn, với trọng tâm là giảm phụ thuộc vào các điểm nghẽn địa chính trị và nâng cao khả năng thích ứng của chuỗi cung ứng.
AI, hạ tầng và logistics tích hợp trở thành mặt trận cạnh tranh mới
Trong bối cảnh thị trường vận tải biển ngày càng cạnh tranh, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ và hạ tầng nhằm nâng cao hiệu quả khai thác.
CMA CGM và NYK đồng loạt công bố các chương trình ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) quy mô lớn. CMA CGM triển khai nền tảng AI nội bộ MAIA cho gần 80.000 nhân viên trên toàn hệ sinh thái, đồng thời mở rộng ứng dụng AI vào tối ưu hành trình, dự báo ETA và chăm sóc khách hàng. Trong khi đó, NYK lựa chọn hướng đi tập trung vào phát triển nguồn nhân lực thông qua chương trình đào tạo AI toàn doanh nghiệp.
Ở lĩnh vực hạ tầng, Chile chính thức phê duyệt dự án Puerto Exterior tại cảng San Antonio với tổng vốn đầu tư khoảng 4,45 tỷ USD. Khi hoàn thành, đây sẽ trở thành một trong những trung tâm container lớn nhất khu vực Nam Mỹ với công suất xử lý khoảng 6 triệu TEU mỗi năm.
Tại Mỹ, USPS và DHL eCommerce gia hạn thỏa thuận hợp tác trị giá hơn 10 tỷ USD nhằm mở rộng năng lực giao hàng chặng cuối cho thương mại điện tử. Thỏa thuận phản ánh xu hướng tăng cường tích hợp giữa hạ tầng logistics quốc gia và mạng lưới vận chuyển thương mại điện tử quy mô lớn.
Những khoản đầu tư này cho thấy cuộc cạnh tranh trong ngành logistics hiện không còn giới hạn ở năng lực vận tải mà đang mở rộng sang công nghệ số, dữ liệu, hạ tầng và khả năng tích hợp chuỗi cung ứng đầu-cuối.
Cuộc đua nhiên liệu sạch bước sang giai đoạn triển khai thương mại
Một trong những xu hướng nổi bật nhất tuần qua là việc các cảng biển và hãng tàu tiếp tục đẩy nhanh lộ trình khử carbon thông qua các dự án nhiên liệu thay thế.
Tại châu Âu, Rotterdam lần đầu tiên thực hiện thành công hoạt động tiếp nhiên liệu bằng hỗn hợp ethanol-methanol cho tàu container Eco Levant. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới trong quá trình đánh giá khả năng ứng dụng thương mại của các loại nhiên liệu cồn phát thải thấp.
Ở Bắc Mỹ, Cảng Long Beach công bố chương trình thưởng 1 triệu USD cho tàu đầu tiên thực hiện tiếp nhiên liệu methanol quy mô thương mại. Động thái này nhằm thúc đẩy hình thành hạ tầng cung ứng methanol trong bối cảnh ngày càng nhiều hãng tàu đặt đóng tàu sử dụng nhiên liệu kép.
Trong khi đó, CMA CGM tiếp tục mở rộng đội tàu sử dụng nhiên liệu thay thế khi đưa vào khai thác CMA CGM Notre Dame, tàu container LNG sức chở 24.212 TEU lớn nhất mang cờ Pháp. Con tàu được triển khai trên tuyến Á – Âu và tích hợp nhiều công nghệ tối ưu năng lượng cũng như hỗ trợ vận hành bằng trí tuệ nhân tạo.
Những diễn biến này cho thấy ngành vận tải biển đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang từng bước xây dựng hệ sinh thái nhiên liệu mới, bao gồm đội tàu, hạ tầng tiếp nhiên liệu và các cơ chế khuyến khích thương mại.
Nhận định
Tuần 22 cho thấy ngành logistics toàn cầu đang chịu tác động đồng thời từ ba xu hướng lớn: áp lực pháp lý gia tăng, tái cấu trúc mạng lưới vận tải trước rủi ro địa chính trị và cuộc đua đầu tư vào AI, hạ tầng cùng nhiên liệu sạch.
Trong ngắn hạn, các biến động tại Trung Đông và các động thái quản lý từ FMC nhiều khả năng sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến chi phí vận tải, chiến lược khai thác và hoạt động chuỗi cung ứng toàn cầu.
