Peru trao quyền giám sát cảng Chancay cho cơ quan quản lý
Tòa án Peru xác định cảng Chancay là cảng công cộng, trao thẩm quyền giám sát cho Ositran, trong bối cảnh dự án của COSCO tiếp tục thu hút sự chú ý từ cạnh tranh địa chính trị Mỹ – Trung.
Khi cảng Chancay trở thành mắt xích quan trọng của tuyến thương mại châu Á – Mỹ Latinh, mọi thay đổi về cơ chế quản lý đều mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi pháp lý. Phán quyết mới phản ánh xu hướng các quốc gia siết chặt giám sát đối với hạ tầng logistics chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gia tăng.
Peru trao quyền giám sát hoạt động khai thác cảng Chancay
Một tòa án tại Peru đã đảo ngược phán quyết trước đó và xác định Cơ quan Giám sát Hạ tầng Giao thông Peru (Ositran) có thẩm quyền giám sát hoạt động khai thác cảng Chancay do COSCO đầu tư và vận hành. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh cảng nước sâu này tiếp tục trở thành tâm điểm cạnh tranh địa chính trị giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.
Cảng Chancay nằm cách thủ đô Lima khoảng 80 km về phía bắc, được COSCO đầu tư và xây dựng hoàn toàn bằng nguồn vốn tư nhân với tổng mức đầu tư khoảng 1,3 tỷ USD. Dự án được khánh thành vào tháng 11/2024 và chính thức đưa vào khai thác thương mại từ tháng 6/2025, với năng lực khai thác thiết kế đạt 1 triệu TEU mỗi năm.
Theo phán quyết mới, mặc dù được đầu tư và khai thác bằng nguồn vốn tư nhân, Chancay vẫn được xác định là cảng sử dụng công cộng. Trên cơ sở đó, theo quy định pháp luật Peru, Ositran được trao thẩm quyền giám sát, thanh tra, kiểm tra và xử lý các hoạt động khai thác cảng.
Quyết định này đồng thời hủy bỏ phán quyết của tòa án cấp dưới ban hành vào tháng 1. Khi đó, COSCO lập luận rằng cảng được đầu tư hoàn toàn bằng vốn tư nhân và không hoạt động theo hình thức nhượng quyền của Chính phủ Peru, vì vậy không thuộc phạm vi quản lý của Ositran. Theo phán quyết trước đó, cơ quan quản lý nhà nước bị yêu cầu không thực hiện hoạt động giám sát đối với cảng.
Phán quyết mới được đưa ra trong bối cảnh Hoa Kỳ nhiều lần bày tỏ quan ngại về vai trò của cảng Chancay. Một số nghị sĩ Mỹ cho rằng cơ sở hạ tầng này có khả năng lưỡng dụng (phục vụ đồng thời mục đích dân sự và quân sự), từ đó có thể tạo ra nguy cơ an ninh đối với khu vực Tây Bán cầu. Phía Trung Quốc nhiều lần bác bỏ các cáo buộc này, tương tự lập trường mà Bắc Kinh đưa ra trong các tranh luận liên quan đến Kênh đào Panama.
Những diễn biến tại Chancay cũng diễn ra song song với các phát biểu mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Kênh đào Panama. Ngày 1/7, tại lễ khai trương bảo tàng tưởng niệm Tổng thống Theodore Roosevelt, ông Trump tiếp tục khẳng định Hoa Kỳ sẽ không để Trung Quốc kiểm soát Kênh đào Panama, đồng thời nhấn mạnh đây vẫn là một vấn đề chiến lược trong chính sách của Washington.
Về hoạt động khai thác, dù cảng Callao vẫn là cửa ngõ thương mại lớn nhất của Peru, Chancay đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng đáng chú ý. Theo COSCO Shipping Ports Chancay công bố trong tháng 6, sau năm đầu tiên hoạt động, cảng đã thông qua hơn 500.000 TEU và tổng sản lượng hàng hóa thông qua cảng đạt 2,4 triệu tấn.
Doanh nghiệp cũng cho biết trong 5 tháng đầu năm 2026, số lượt tàu ghé cảng tăng 44% so với cùng kỳ năm 2025, trong khi sản lượng hàng hóa thông qua cảng tăng 74%.
Trung Quốc xem Chancay là cửa ngõ trung chuyển logistics kết nối châu Á và Mỹ Latinh. Theo thông tin được công bố, tuyến vận tải mới giúp rút ngắn thời gian vận chuyển từ Peru đến Thượng Hải xuống còn 23 ngày và chiều ngược lại là 25 ngày, đồng thời tạo thêm cơ hội xuất khẩu cho ngành nông nghiệp của Peru.
Phán quyết mới hiện chưa có hiệu lực cuối cùng và vẫn có thể tiếp tục được kháng cáo. Đến nay, Trung Quốc chưa đưa ra phản ứng chính thức đối với quyết định này. Trước đó, Bắc Kinh từng chỉ trích các quyết định của tòa án Panama liên quan đến việc hủy quyền khai thác các bến cảng do CK Hutchison vận hành tại hai đầu Kênh đào Panama, đồng thời khẳng định sẽ bảo vệ lợi ích thương mại của các doanh nghiệp Trung Quốc.
