Ngừng bắn Mỹ–Iran 2 tuần giúp eo Hormuz mở lại, nhưng tàu mắc kẹt vẫn phải chờ điều phối rời khu vực.
Việc mở lại eo Hormuz chưa đủ để khôi phục dòng chảy logistics, thiếu hướng dẫn điều phối, rủi ro an ninh cao và thời gian ngừng bắn ngắn tiếp tục kìm hãm vận tải biển.
Sau thông báo ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran cùng việc eo biển Hormuz được mở lại một phần, các chủ tàu có tàu mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư đang cân nhắc rời đi. Tuy nhiên, phần lớn vẫn tạm thời án binh, chờ hướng dẫn điều phối cụ thể trước khi triển khai hành trình.
Theo Hiệp hội vận tải biển BIMCO, thị trường hiện đang trong trạng thái chờ điều phối, khi các hãng tàu chưa có đủ thông tin thực tế về cách thức tổ chức quá cảnh qua eo biển. Jakob Larsen, Giám đốc An toàn & An ninh của BIMCO, cho biết các tàu đều muốn rời khu vực sớm nhất có thể, nhưng việc di chuyển nếu không có phối hợp với Mỹ và Iran sẽ làm tăng rủi ro khai thác tàu.
Dù có lệnh ngừng bắn, eo Hormuz vẫn là khu vực có mức độ biến động cao. Nếu nhiều tàu đồng loạt rời đi, tuyến hàng hải hẹp và mật độ dày đặc này có thể trở thành điểm nghẽn, làm gia tăng nguy cơ va chạm hoặc mắc cạn. Đồng thời, kế hoạch kiểm soát luồng tàu từ phía Iran tiếp tục tạo thêm bất định cho hoạt động vận tải biển.
Rủi ro đáng chú ý nằm ở khả năng sai lệch thông tin trong chuỗi chỉ huy quân sự của Iran, vốn bị suy yếu sau nhiều tuần xung đột. Điều này có thể dẫn đến thiếu đồng bộ giữa lực lượng cấp phép di chuyển và các đơn vị kiểm soát vũ khí, làm tăng nguy cơ tàu thương mại bị nhận diện nhầm.
BIMCO cũng lưu ý Iran vẫn duy trì năng lực kiểm soát đáng kể tại eo Hormuz, bao gồm tên lửa chống hạm, UAV (thiết bị bay không người lái), tàu tấn công nhanh, pháo bờ biển và thủy lôi, các yếu tố tiếp tục đe dọa an toàn chuỗi cung ứng hàng hải.
Về an ninh, khả năng triển khai hộ tống quân sự trong ngắn hạn được đánh giá là thấp. BIMCO cho rằng lệnh ngừng bắn còn mong manh, trong khi môi trường tác chiến phức tạp khiến cả tàu quân sự cũng đối mặt rủi ro cao. Phương án hộ tống chỉ có thể được xem xét nếu tình hình ổn định hơn.
Ở góc độ thương mại, ưu tiên trước mắt của các chủ tàu là rút tàu khỏi khu vực nếu điều kiện cho phép. Theo Niels Rasmussen, Giám đốc phân tích vận tải của BIMCO, các tàu có thể cân nhắc bốc hàng trước khi rời đi, nhưng chỉ khi không ảnh hưởng đến khả năng thoát khỏi khu vực trong khung thời gian hai tuần.
Tuy nhiên, chính khung thời gian ngắn này có thể hạn chế khả năng phục hồi lưu lượng tàu. Nhiều tàu đã chuyển hướng sang các khu vực khác và có xu hướng chưa quay lại nếu nguy cơ bị mắc kẹt vẫn còn.
Ngay cả trong kịch bản tích cực, gián đoạn chuỗi cung ứng vẫn chưa thể kết thúc. Xuất khẩu dầu dự kiến tiếp tục bị hạn chế trong ngắn hạn do hoạt động sản xuất phục hồi chậm và cơ sở hạ tầng bị hư hại sau xung đột.
Tổng thể, việc mở lại eo Hormuz mới chỉ là bước khởi đầu của quá trình khôi phục lưu thông hàng hải. Khả năng khôi phục vận hành ổn định của tuyến hàng hải chiến lược này sẽ phụ thuộc vào mức độ điều phối giữa các bên, kỷ luật khai thác của hãng tàu và tính bền vững của lệnh ngừng bắn.
(Theo gCaptain)
