IMO giữ khung Net-Zero, tranh cãi định giá Carbon kéo dài
IMO giữ khung Net-Zero tại MEPC 84 nhưng chưa đạt đồng thuận về cơ chế định giá carbon, buộc các bên kéo dài đàm phán trong bối cảnh chia rẽ sâu sắc.
NZF vẫn là nền tảng duy nhất nhưng chưa đạt đồng thuận, khiến doanh nghiệp vận tải và chủ hàng đối mặt với rủi ro chi phí và trì hoãn quyết định đầu tư dài hạn.
Tại kỳ họp MEPC 84 ở London, International Maritime Organization (IMO) đã duy trì Net-Zero Framework (NZF) – khung phát thải ròng bằng 0, bất chấp áp lực từ một số quốc gia yêu cầu xem xét lại. Kết quả này giữ NZF là tài liệu đàm phán cốt lõi cho các vòng thương lượng tiếp theo.
Phát biểu bế mạc, Tổng Thư ký Arsenio Dominguez cho biết tiến trình đã trở lại đúng hướng, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu khôi phục niềm tin giữa các quốc gia thành viên để đạt được thỏa thuận.
MEPC 84 được xem là bước kiểm tra quan trọng sau khi NZF từng bị trì hoãn với tỷ lệ bỏ phiếu sát sao, phản ánh sự chia rẽ địa chính trị trong ngành vận tải biển toàn cầu.
Hoa Kỳ, dựa trên quan điểm từ Chủ tịch Federal Maritime Commission Laura DiBella, cho rằng NZF có thể làm gia tăng chi phí trên toàn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng đến người tiêu dùng, từ đó đề nghị xem xét lại khuôn khổ này.
Tuy nhiên, một nhóm quốc gia gồm EU, Anh, Australia và Canada tiếp tục ủng hộ NZF, đặc biệt là carbon pricing – cơ chế định giá phát thải carbon, được xem là công cụ trọng tâm để giảm phát thải và tạo nguồn tài chính cho chuyển đổi năng lượng trong vận tải biển.
Ở chiều ngược lại, Hoa Kỳ cùng Saudi Arabia và UAE đề xuất mở lại đàm phán, bao gồm các phương án loại bỏ cơ chế định giá carbon hoặc điều chỉnh tiêu chuẩn nhiên liệu theo hướng kéo dài việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho rằng kết quả đàm phán đã mở rộng không gian thảo luận, cho phép xem xét các đề xuất thay thế, trong đó có khả năng loại bỏ cơ chế định giá carbon. Tuy nhiên, nhiều phái đoàn khác vẫn khẳng định NZF là nền tảng trung tâm.
Trước bế tắc, các bên thống nhất không tổ chức bỏ phiếu mà tiếp tục duy trì NZF làm tài liệu đàm phán chính, đồng thời cho phép các đề xuất khác được xem xét song song.
Giai đoạn tiếp theo sẽ diễn ra qua các cuộc họp liên kỳ vào tháng 9 và tháng 11, với khả năng đưa ra quyết định vào tháng 12.
International Chamber of Shipping, thông qua Tổng Thư ký Thomas A. Kazakos, đánh giá các cuộc đối thoại mang tính xây dựng nhưng chưa đủ để đạt đồng thuận, đồng thời cảnh báo sự kéo dài bất định có thể làm trì hoãn quyết định đầu tư vào nhiên liệu thay thế và công nghệ mới.
Các quốc gia dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu nhận định NZF vẫn có khả năng được thông qua trong năm nay, trong khi các tổ chức môi trường cảnh báo việc mở lại đàm phán có thể làm chậm tiến trình giảm phát thải.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động mạnh, đặc biệt do xung đột tại Trung Đông làm tăng giá nhiên liệu hàng hải, củng cố lập luận về sự cần thiết của một cơ chế toàn cầu nhằm ổn định chi phí dài hạn. Ngược lại, các ý kiến phản đối cho rằng định giá carbon có thể làm tăng chi phí vận tải và ảnh hưởng dòng chảy thương mại.
Bên cạnh nội dung về phát thải, MEPC 84 cũng thông qua một số quyết định quan trọng:
- Thiết lập Emission Control Area (ECA) – khu vực kiểm soát phát thải tại Đông Bắc Đại Tây Dương, áp dụng từ năm 2028, siết chặt giới hạn SOx, NOx và bụi mịn.
- Thông qua chiến lược hướng tới mục tiêu không xả rác nhựa từ tàu vào năm 2030.
- Thúc đẩy xây dựng bộ quy chuẩn vận chuyển hạt nhựa.
- Sửa đổi quy định về nước dằn tàu và xử lý tiếng ồn dưới nước.
Ngoài ra, IMO cũng thông qua nghị quyết lên án các cuộc tấn công vào tàu thương mại tại eo biển Hormuz, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm biển quy mô lớn.
MEPC 84 không tạo ra đột phá nhưng đã tránh được kịch bản đổ vỡ. NZF tiếp tục tồn tại, song cơ chế định giá carbon vẫn là điểm nghẽn lớn nhất trong tiến trình đàm phán.
(Theo gCaptain)
