El Niño Chính Thức Xuất Hiện, Kênh Đào Panama Đối Mặt Áp Lực Mới
NOAA xác nhận El Niño đã hình thành và có 63% khả năng trở thành một trong những đợt mạnh nhất lịch sử, làm gia tăng rủi ro nguồn nước cho Kênh đào Panama.
El Niño không chỉ là hiện tượng khí hậu mà còn là phép thử mới đối với năng lực vận hành của Kênh đào Panama. Bất kỳ sự suy giảm nào về nguồn nước đều có thể tạo hiệu ứng dây chuyền lên vận tải biển, thương mại và chi phí logistics toàn cầu.
Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) đã chính thức xác nhận hiện tượng El Niño xuất hiện, đồng thời cảnh báo đây có thể trở thành một trong những đợt El Niño mạnh nhất kể từ khi bắt đầu ghi nhận dữ liệu vào năm 1950.
Trong Báo cáo Chẩn đoán ENSO (ENSO Diagnostic Discussion) mới nhất được công bố ngày thứ Năm, Trung tâm Dự báo Khí hậu (Climate Prediction Center) thuộc NOAA cho biết các điều kiện El Niño đã hình thành trong tháng vừa qua và được dự báo tiếp tục mạnh lên trong mùa đông tại Bắc bán cầu.
NOAA đánh giá xác suất El Niño đạt mức “rất mạnh” trong giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 1 là 63%, đưa hiện tượng lần này vào nhóm những đợt El Niño có cường độ mạnh nhất từng được ghi nhận.
Theo NOAA, El Niño (hiện tượng nóng lên bất thường của vùng biển xích đạo Thái Bình Dương) đang được hỗ trợ bởi nhiệt độ mặt nước biển cao hơn mức trung bình tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương xích đạo, cùng với hàm lượng nhiệt đại dương gia tăng và các tín hiệu khí quyển tiếp tục mở rộng.
Trên cơ sở đó, NOAA đã nâng cấp trạng thái theo dõi lên mức Cảnh báo El Niño, thay vì chỉ dự báo khả năng xuất hiện như các đánh giá được công bố trước đó.
Đối với ngành vận tải biển quốc tế, diễn biến El Niño đang được theo dõi sát do hiện tượng này thường liên quan đến lượng mưa suy giảm tại khu vực Trung Mỹ, bao gồm lưu vực cung cấp nước cho Kênh đào Panama.
Trước những tín hiệu khí hậu bất lợi, Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama (ACP) đã thông báo giảm mớn nước tối đa cho phép đối với tàu Neopanamax từ 50 feet xuống còn 49,5 feet nước ngọt nhiệt đới, áp dụng từ ngày 3/7.
Theo ACP, quyết định này được đưa ra do lo ngại El Niño có thể tiếp tục phát triển, kéo theo những bất định về lượng mưa trong thời gian tới.
Đây là biện pháp hạn chế khai thác đầu tiên được Kênh đào Panama công bố trong năm 2026. Tuy nhiên, mức điều chỉnh hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với các biện pháp được áp dụng trong giai đoạn hạn hán lịch sử 2023-2024.
Trong thời kỳ đó, mực nước xuống thấp đã buộc Kênh đào Panama phải hạn chế số lượt tàu quá cảnh, gây ùn tắc và làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Để tránh lặp lại tình trạng này, ACP đã triển khai hàng loạt biện pháp tiết kiệm nước trong nhiều tháng qua. Các giải pháp bao gồm mở rộng sử dụng bể tiết kiệm nước tại hệ thống âu tàu Neopanamax, thực hiện vận hành ghép nhiều tàu nhỏ trong cùng một lần khóa âu tàu, sử dụng cửa âu trung gian nhằm giảm lượng nước tiêu thụ và tạm dừng hoạt động phát điện thủy điện tại hồ Gatun để ưu tiên tích trữ nguồn nước.
ACP cho biết điều kiện nguồn nước hiện tại vẫn đang ở mức thuận lợi. Trong tháng 5, mực nước hồ Gatun được duy trì ở mức cao trong lịch sử, cho phép Kênh đào Panama vận hành khoảng 38 lượt tàu quá cảnh mỗi ngày, tiệm cận ngưỡng năng lực khai thác tối đa.
Ông Ricaurte Vásquez Morales, Tổng quản trị Kênh đào Panama, cho biết cơ quan này đã bắt đầu rà soát các quy định về mớn nước sớm hơn nhiều tháng so với thông lệ nhằm chuẩn bị cho khả năng El Niño xuất hiện.
Cách tiếp cận này cho phép ACP triển khai các biện pháp điều chỉnh theo từng bước thay vì phải áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt như trong chu kỳ hạn hán trước.
Dự báo mới nhất từ NOAA tiếp tục củng cố cơ sở cho kế hoạch chuẩn bị của ACP. Theo cơ quan này, hàm lượng nhiệt đại dương ở mức cao bất thường cùng các tín hiệu gió Tây mở rộng trên khu vực Thái Bình Dương xích đạo sẽ tiếp tục hỗ trợ El Niño tăng cường cường độ trong nửa cuối năm 2026.
NOAA cũng lưu ý rằng không phải mọi đợt El Niño rất mạnh đều tạo ra tác động giống nhau tại mọi khu vực. Tuy nhiên, cường độ hiện tượng càng lớn thì khả năng xuất hiện các mô hình thời tiết đặc trưng tại từng khu vực càng cao.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Kênh đào Panama đang ghi nhận mức phục hồi lưu lượng tàu mạnh mẽ sau giai đoạn hạn hán trước đó.
Theo BIMCO, số lượt tàu quá cảnh qua Kênh đào Panama trong năm 2026 đã tăng 8% so với cùng kỳ năm trước, đạt trung bình 38 tàu mỗi ngày. Riêng trong 5 tuần tính đến giữa tháng 5, lưu lượng tàu tăng 16% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu nhờ hoạt động của đội tàu chở dầu và nhu cầu vận chuyển hàng hóa gia tăng khi các tuyến vận tải biển lớn khác gặp gián đoạn.
Việc El Niño chính thức hình thành và được dự báo tiếp tục mạnh lên đang khiến thị trường vận tải biển tập trung theo dõi khả năng duy trì năng lực khai thác hiện tại của Kênh đào Panama nếu lượng mưa suy giảm trong những tháng cuối năm.
NOAA dự kiến công bố Báo cáo Chẩn đoán ENSO tiếp theo vào ngày 9/7.
