Tàu Trung Quốc vượt Hormuz lần 2: Eo biển chưa mở nhưng đã “lọc tàu”

Iran cho tàu Trung Quốc vượt Hormuz ngày 30/3 sau lần quay đầu, giữa xung đột từ 28/2, phát tín hiệu nối lại hạn chế dòng chảy hàng hải.

Hormuz hiện không còn là tuyến hàng hải tự do mà đang vận hành như một “van điều tiết địa chính trị”. Với lưu lượng chỉ được mở theo từng trường hợp, rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và container vẫn ở mức cao, và các tín hiệu phục hồi hiện tại mới chỉ mang tính tạm thời.

Iran bắt đầu nới lỏng hạn chế hàng hải tại Eo biển Hormuz khi cho phép một số tàu thương mại đi qua, trong đó có hai tàu container Trung Quốc hoàn tất hành trình sau lần quay đầu trước đó.

Hai tàu CSCL Arctic Ocean và CSCL Indian Ocean, mỗi tàu có sức chở khoảng 20.000 TEU, đã tiếp tục hành trình vào ngày 30/3 sau khi neo chờ từ cuối tuần. Trước đó, các tàu này buộc phải quay đầu khi tiếp cận eo biển từ khu vực UAE vào ngày thứ Sáu.

Sau khi rời khu neo, cả hai tàu di chuyển vào Vịnh Oman với tốc độ hơn 18 hải lý/giờ. Tín hiệu AIS của tàu hiển thị nội dung “Do Trung Quốc sở hữu, thuyền viên Trung Quốc”, nhấn mạnh yếu tố quốc tịch trong bối cảnh kiểm soát chặt chẽ. Một tàu khai báo điểm đến là Port Klang, Malaysia.

Các tàu này do tập đoàn vận tải biển quốc doanh Trung Quốc COSCO Shipping vận hành và đăng ký tại Hong Kong. Đây là những tàu container đầu tiên không mang cờ Iran được phép rời Vịnh kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2.

Theo dữ liệu theo dõi tàu, cả hai đã vượt eo biển trong lần thử thứ hai, sau khi bị yêu cầu quay đầu như một động thái phản ứng từ phía Iran đối với phát biểu của Donald Trump.

Dòng chảy hàng hải bắt đầu phục hồi nhỏ giọt

Sau hai tàu container, tàu hàng rời Mac Hope (55.500 dwt), dù đăng ký Panama nhưng thuộc sở hữu Trung Quốc, cũng được phép đi qua. Ngoài ra, một số tàu khác từ Hy Lạp và Ấn Độ đã rời Vịnh trong những ngày gần đây.

Theo Reuters, các quốc gia như Thái Lan, Bangladesh, Ấn Độ, Malaysia, Pakistan, Nga và Trung Quốc đã đạt được thỏa thuận cho phép tàu của họ đi qua Hormuz. Tuy nhiên, lưu lượng vẫn thấp và được kiểm soát theo từng trường hợp.

Hiện vẫn còn hàng trăm tàu cùng khoảng 20.000 thuyền viên mắc kẹt trong Vịnh do các cuộc tấn công và đe dọa từ Iran. Các dòng chảy năng lượng, bao gồm dầu thô từ Saudi Arabia và LNG từ Qatar, gần như bị đình trệ.

Tín hiệu chính trị trái chiều làm gia tăng rủi ro

Phát biểu từ phía Mỹ cho thấy thông điệp chưa nhất quán. Donald Trump ban đầu cho rằng Iran nới lỏng vì “tôn trọng” Mỹ, nhưng sau đó cảnh báo sẽ phá hủy hạ tầng năng lượng nếu eo biển không được mở hoàn toàn.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Marco Rubio nhận định eo biển sẽ “mở lại bằng cách này hay cách khác”. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng cho rằng lưu lượng tàu đang tăng và đề cập khả năng đảm bảo tự do hàng hải thông qua lực lượng Mỹ hoặc liên minh.

Phía Iran phủ nhận các tuyên bố về thỏa thuận và được cho là đang xem xét áp phí đối với tàu quá cảnh qua Hormuz.

Thị trường vận tải và năng lượng chờ tín hiệu rõ ràng

Việc một số tàu được phép đi qua đang tạo tín hiệu phục hồi ban đầu cho thị trường vận tải biển, đặc biệt ở phân khúc năng lượng. Tuy nhiên, mức độ lưu thông hiện tại chưa đủ để khôi phục chuỗi cung ứng.

Một số doanh nghiệp vận tải vẫn chấp nhận rủi ro khi vận hành qua khu vực này, áp dụng các biện pháp như tắt AIS hoặc di chuyển ban đêm để hạn chế bị phát hiện.

(Tổng hợp và biên tập từ Maritime Executive và Reuters)