Indonesia rút đề xuất thu phí eo Malacca sau phản ứng khu vực, khẳng định tuân thủ UNCLOS và nguyên tắc tự do hàng hải.
Đề xuất thu phí eo Malacca gần như không có cơ sở triển khai trong bối cảnh các ràng buộc từ UNCLOS và yêu cầu đồng thuận đa phương. Điều này cho thấy mọi thay đổi tại các tuyến hàng hải quốc tế trọng yếu đều chịu kiểm soát chặt, qua đó giúp duy trì ổn định luồng vận tải và hạn chế rủi ro phát sinh chi phí đối với chuỗi cung ứng toàn cầu.
Indonesia đã nhanh chóng điều chỉnh phát ngôn liên quan đến khả năng áp dụng phí quá cảnh tại eo biển Malacca, sau khi đề xuất này vấp phải phản ứng từ các quốc gia trong khu vực và giới học giả quốc tế.
Phát biểu tại một hội nghị ở Jakarta hôm thứ Tư, Bộ trưởng Tài chính Purbaya Yudhi Sadewa đề cập khả năng áp dụng cơ chế thu phí nhằm tận dụng vị trí của Indonesia trong mạng lưới logistics toàn cầu. Tuyến eo biển Malacca được xem là hành lang vận tải biển chiến lược, kết nối dòng chảy thương mại và năng lượng của châu Á với phần còn lại của thế giới.
Theo thông tin được nêu, eo biển này dài khoảng 900 km và đảm nhận gần 25% lưu lượng thương mại hàng hải của Châu Á. Tuyến vận tải này nằm trong phạm vi quản lý của Indonesia, Malaysia, và Singapore, do đó bất kỳ cơ chế thu phí nào cũng yêu cầu sự đồng thuận giữa các bên liên quan.
Bộ trưởng Sadewa nhấn mạnh định hướng nâng cao vai trò của Indonesia trong hệ thống thương mại toàn cầu, đồng thời cho rằng quốc gia này không phải là một nền kinh tế ngoại vi khi nằm trên tuyến vận tải năng lượng và hàng hóa trọng yếu. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận hiện chưa tồn tại cơ chế thu phí đối với tàu thuyền quá cảnh qua eo biển Malacca.
Ngay sau đó, Singapore khẳng định quyền tự do hàng hải phải được đảm bảo theo thông lệ quốc tế và tuyên bố không tham gia bất kỳ sáng kiến thu phí nào. Malaysia cũng cho biết không thể triển khai một cơ chế như vậy theo hướng đơn phương.
Đến ngày hôm sau, Bộ Ngoại giao Indonesia lên tiếng làm rõ rằng phát biểu của Bộ trưởng Tài chính chỉ mang tính suy đoán và được đưa ra với “tông giọng nhẹ nhàng”. Indonesia đồng thời tái khẳng định tuân thủ Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), có hiệu lực từ năm 1994, quy định quyền đi lại tự do và an toàn qua các tuyến hàng hải quốc tế, bao gồm eo biển Malacca.
Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh các tranh luận về cơ chế thu phí tại các điểm nghẽn hàng hải chiến lược đang gia tăng. Iran tiếp tục duy trì quan điểm có quyền áp dụng phí tại eo biển Hormuz nhằm đảm bảo an ninh tuyến vận tải, trong khi các báo cáo cho thấy lực lượng Houthi tại Yemen cũng đang theo dõi và cân nhắc khả năng tương tự tại eo biển Bab al-Mandeb. Trước đó, các hoạt động của lực lượng này đã khiến phần lớn tàu thương mại rời tuyến Biển Đỏ và chuyển hướng qua hành trình vòng Nam Phi.
Ngoài ra, Hiệp hội vận tải biển BIMCO cho biết đã ghi nhận các báo cáo liên quan đến email giả mạo yêu cầu thanh toán phí quá cảnh tại eo Hormuz, tuy nhiên vẫn đang trong quá trình xác minh tính xác thực của các thông tin này.
(Theo Maritime Executive)
