Mỹ gia tăng phản đối cơ chế giá carbon tại IMO khi Chủ tịch FMC tham gia MEPC 84, cảnh báo rủi ro pháp lý và nguy cơ đẩy chi phí vận tải biển toàn cầu tăng cao.
Động thái cứng rắn của Mỹ cho thấy rủi ro xung đột chính sách trong vận tải biển toàn cầu đang gia tăng, đặc biệt khi cơ chế giá carbon có thể làm biến động cấu trúc chi phí và tạo ra các rào cản thương mại mới đối với hãng tàu và chủ hàng.
Chủ tịch Ủy ban Hàng hải Liên bang Mỹ (FMC) Laura DiBella đã tham gia phái đoàn Mỹ tại phiên họp lần thứ 84 của Ủy ban Bảo vệ Môi trường Biển (MEPC 84) thuộc Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) tại London, nhằm củng cố lập trường phản đối cơ chế định giá carbon trong vận tải biển.
Trong tuyên bố đưa ra, bà DiBella cho rằng đề xuất Net-Zero Framework là một dạng chi phí không cần thiết, áp lên chủ hàng và đội tàu khai thác tuyến vận tải quốc tế.
FMC đồng thời viện dẫn thẩm quyền theo các điều khoản 46 U.S.C. §§ 42106 và 42107 liên quan đến “điều kiện vận tải bất lợi”. Theo đó, cơ quan này có thể áp dụng các biện pháp như xử phạt hoặc hạn chế tàu treo cờ nước ngoài cập cảng Mỹ nếu các quy định quốc tế gây ảnh hưởng tiêu cực đến thương mại hàng hải của Mỹ.
Đây là động thái đáng chú ý khi FMC trước đây không đóng vai trò nổi bật trong các đàm phán khí hậu tại IMO, vốn thường do Lực lượng Tuần duyên Mỹ (US Coast Guard) và Bộ Ngoại giao chủ trì, cùng sự tham gia của Cơ quan Hàng hải Mỹ (MARAD) và Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA).
Khuôn khổ Net-Zero, từng bị trì hoãn một năm sau phiên họp MEPC bất thường vào tháng 10 trước đó, đặt mục tiêu thiết lập tiêu chuẩn cường độ phát thải khí nhà kính (GHG intensity – mức phát thải trên mỗi đơn vị vận tải) và áp phí đối với các tàu không tuân thủ. Nguồn thu từ cơ chế này dự kiến sẽ được phân bổ cho quá trình chuyển đổi năng lượng trong ngành vận tải biển.
Các bên ủng hộ cho rằng cơ chế toàn cầu này giúp thu hẹp khoảng cách chi phí giữa nhiên liệu hóa thạch và nhiên liệu phát thải thấp hoặc bằng không, đồng thời hạn chế tình trạng phân mảnh chính sách theo khu vực.
Ngược lại, Mỹ duy trì lập trường phản đối và từng góp phần vào kết quả bỏ phiếu 57-49 nhằm trì hoãn thông qua đề xuất sau một cuộc tranh luận căng thẳng tại IMO.
Chủ tịch FMC cảnh báo rằng cơ chế này có thể tạo ra tác động phản cạnh tranh và gây áp lực lạm phát, với chi phí cuối cùng có thể chuyển sang người tiêu dùng Mỹ. Tuy nhiên, tuyên bố chưa nêu rõ cách thức các công cụ pháp lý của FMC sẽ được áp dụng nếu IMO thông qua khuôn khổ này.
Diễn biến diễn ra trong bối cảnh các tổ chức vận tải biển lớn như BIMCO, Phòng Thương mại Hàng hải Quốc tế (ICS) và Hội đồng Vận tải Thế giới (WSC) ủng hộ IMO, kêu gọi duy trì một khuôn khổ toàn cầu thay vì phát triển các quy định riêng lẻ theo khu vực.
Tại MEPC 84, các quốc gia dự kiến thành lập nhóm công tác về khí nhà kính và tiếp tục đàm phán các biện pháp trung hạn theo Chương trình nghị sự mục 7. Đồng thời, các nội dung môi trường khác như kiểm soát ô nhiễm không khí, quản lý nước dằn tàu (ballast water) và tiếng ồn dưới nước cũng được thúc đẩy.
Sự tham gia của bà DiBella diễn ra trong bối cảnh bà được Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm làm Chủ tịch FMC vào tháng 1, chỉ vài tuần sau khi nhậm chức ủy viên, phản ánh vai trò của FMC trong chiến lược tăng cường năng lực hàng hải của Mỹ.
Dù chưa có bỏ phiếu cuối cùng, khuôn khổ Net-Zero vẫn là nội dung trọng tâm của các cuộc đàm phán, với quyết định dự kiến được đưa ra tại phiên MEPC bất thường tổ chức lại vào cuối năm.
(Theo gCaptain)
