Toàn cảnh Logistics tuần 11/2026: Khủng hoảng Hormuz làm rung chuyển mạng lưới vận tải biển
Tuần 11 chứng kiến một trong những giai đoạn bất ổn nhất đối với vận tải biển kể từ khủng hoảng Biển Đỏ. Chuỗi tấn công nhằm vào tàu thương mại tại Vịnh Ba Tư, cùng với vụ drone tấn công cảng Salalah, đã làm gia tăng rủi ro đối với tuyến hàng hải chiến lược eo biển Hormuz. Trong khi đó, đình công tại các cảng Bỉ, tranh chấp cảng Panama và các khoản đầu tư lớn của hãng tàu vào hạ tầng logistics cho thấy mạng lưới chuỗi cung ứng toàn cầu đang đồng thời chịu tác động từ địa chính trị, lao động và cạnh tranh hạ tầng. Bản tin tuần này tổng hợp những diễn biến quan trọng nhất định hình thị trường logistics và vận tải quốc tế.
An ninh hàng hải Trung Đông leo thang
Một loạt vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại đã xảy ra tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz trong tuần qua, khiến rủi ro an ninh hàng hải tại một trong những tuyến vận tải chiến lược nhất thế giới tăng mạnh. Các báo cáo từ hệ thống giám sát hàng hải cho thấy nhiều tàu dầu và tàu container đã bị tấn công hoặc trúng đạn trong vòng 24 giờ, trong đó có các tàu hoạt động gần khu vực xuất khẩu dầu Basrah và các tuyến hàng hải hướng về Dubai.
Một trong những vụ việc đáng chú ý liên quan đến tàu container ONE Majesty sức chở khoảng 6.700 TEU, bị hư hại thân tàu khi đang neo tại vùng biển Vịnh Ba Tư. Cùng thời điểm, tàu hàng rời Mayruree Naree treo cờ Thái Lan bị tấn công gần bờ biển Oman, gây cháy trên tàu và buộc một phần thủy thủ đoàn phải sơ tán.
Các vụ việc này nằm trong chuỗi sự cố an ninh hàng hải đã khiến ít nhất sáu tàu thương mại bị tấn công chỉ trong một ngày, cho thấy phạm vi rủi ro đang mở rộng ra toàn bộ khu vực Vịnh Ba Tư thay vì chỉ tập trung tại eo biển Hormuz.
Tình hình càng trở nên phức tạp khi một cuộc tấn công bằng drone đã gây cháy các bồn nhiên liệu tại cảng Salalah (Oman), buộc toàn bộ hoạt động terminal tại cảng phải tạm dừng. Cảng Salalah là trung tâm trung chuyển container quan trọng trong mạng lưới vận tải của Maersk và Hapag-Lloyd, nên việc gián đoạn hoạt động tại đây có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lịch trình của nhiều tuyến container khu vực.
Dữ liệu theo dõi chuỗi cung ứng cho thấy các hãng tàu đã bắt đầu chuyển hướng container quy mô lớn. Số chuyến vận tải container bị chuyển tuyến đã tăng hơn 360%, đạt đỉnh hơn 2.300 chuyến mỗi ngày trong đầu tháng 3 khi các tàu tránh khu vực Hormuz.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Iran tuyên bố tại Liên Hợp Quốc rằng nước này không có kế hoạch đóng eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định vẫn cam kết bảo đảm tự do hàng hải theo luật biển quốc tế. Tuy nhiên, các tuyên bố liên quan đến khả năng kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này vẫn khiến thị trường vận tải biển và năng lượng theo dõi sát sao.
Các điểm nghẽn mới trong hệ thống cảng toàn cầu
Bên cạnh căng thẳng tại Trung Đông, tuần qua cũng ghi nhận nhiều biến động liên quan đến hạ tầng cảng tại các khu vực chiến lược của chuỗi cung ứng.
Tại châu Âu, cuộc đình công của lực lượng hoa tiêu và kiểm soát giao thông hàng hải tại Bỉ đã khiến hoạt động vận tải biển tại các cảng lớn như Antwerp và Zeebrugge bị đình trệ. Chỉ trong vòng một ngày, số tàu chờ ngoài khơi đã tăng lên 46 tàu, trong khi nhiều tàu khác không thể rời cảng.
Các cơ quan quản lý cảng cảnh báo rằng việc giải tỏa lượng tàu tồn có thể mất nhiều ngày sau khi đình công kết thúc, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn logistics tại một trong những gateway container quan trọng của châu Âu.
Trong khi đó, khu vực kênh đào Panama tiếp tục chứng kiến căng thẳng liên quan đến quyền khai thác cảng. Chính phủ Panama đã tiếp quản hai cảng Balboa và Cristobal từ tập đoàn CK Hutchison và tạm thời giao quyền vận hành cho các đơn vị liên quan đến Maersk và MSC trong thời hạn 18 tháng.
Diễn biến này nhanh chóng thu hút sự chú ý của Bắc Kinh. Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc đã tổ chức các cuộc trao đổi với hai hãng tàu tại Bắc Kinh, làm dấy lên suy đoán về khả năng phản ứng chính sách đối với những thay đổi trong cấu trúc sở hữu hạ tầng cảng tại Panama.
Trong bối cảnh đó, COSCO Shipping cũng đã tạm dừng hoạt động tại cảng Balboa, yêu cầu container rỗng được trả tại các terminal khác trong khu vực Colon.
Các hãng tàu củng cố hệ sinh thái vận tải
Song song với các biến động địa chính trị, các hãng vận tải container lớn tiếp tục tăng cường kiểm soát chuỗi logistics thông qua đầu tư và mở rộng hệ sinh thái vận tải.
Ở Tây Phi, MSC Group đã ký thỏa thuận nhượng quyền 45 năm để phát triển một cảng container mới tại Snake Island Port (Lagos, Nigeria). Dự án có cầu bến dài 910 mét, độ sâu ban đầu 16,5 mét và có thể nạo vét tới 18 mét nhằm tiếp nhận tàu container cỡ lớn. Khoản đầu tư hơn 1 tỷ USD được xem là bước đi nhằm tăng cường năng lực hạ tầng logistics tại thị trường đang tăng trưởng nhanh của Tây Phi.
CMA CGM công bố doanh thu năm 2025 đạt 54,4 tỷ USD và vận chuyển 24,2 triệu TEU. Tập đoàn tiếp tục đẩy mạnh chiến lược tích hợp logistics với các khoản đầu tư vào cảng container, vận tải đường sắt, logistics dự án và vận tải hàng không.
Trong năm qua, tập đoàn đã hoàn tất việc mua Santos Brasil – cảng container lớn nhất Nam Mỹ – đồng thời mở rộng mạng lưới logistics thông qua các thương vụ của CEVA Logistics.
Ở một hướng khác, hãng tàu Nhật Bản Ocean Network Express (ONE) đang tiến gần quyền kiểm soát nền tảng cho thuê tàu container lớn nhất thế giới khi nâng tỷ lệ sở hữu tại Poseidon – công ty mẹ của Seaspan – lên gần 49%. Seaspan hiện sở hữu đội tàu 241 tàu container với tổng sức chở hơn 2,5 triệu TEU, đóng vai trò quan trọng trong nguồn cung tàu của nhiều hãng vận tải.
Trong khi đó, CMA CGM cũng thông báo khôi phục hoạt động nhận booking container tới và đi từ sáu quốc gia Trung Đông. Hãng triển khai các hành lang vận tải đa phương thức kết hợp tàu biển, feeder và vận tải đường bộ nhằm duy trì kết nối logistics trong khu vực.
Dòng chảy thương mại và thị trường logistics
Ở cấp độ thị trường, dữ liệu mới cho thấy châu Phi đang nổi lên như một trung tâm tăng trưởng mới của vận tải container toàn cầu. Theo thống kê thương mại container, bốn tuyến vận tải có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất hiện nay đều liên quan đến khu vực này, trong đó tuyến châu Á – châu Phi đạt năng lực gần 2,2 triệu TEU.
Sự gia tăng nhu cầu thương mại đã thúc đẩy các hãng tàu điều chuyển tàu cỡ lớn sang các tuyến kết nối với Tây Phi, đồng thời kéo theo các khoản đầu tư hạ tầng cảng và logistics trong khu vực.
Ở cấp độ doanh nghiệp, tập đoàn cảng và logistics DP World báo cáo lợi nhuận ròng năm 2025 đạt 1,96 tỷ USD, tăng hơn 32%, trong khi sản lượng container đạt 93,4 triệu TEU. Kết quả này phản ánh hiệu quả vận hành và chiến lược mở rộng hạ tầng logistics của tập đoàn trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang tái cấu trúc.
Trong lĩnh vực vận tải hàng không, thị trường vẫn duy trì sự ổn định tương đối. Chỉ số Baltic Air Freight Index chỉ tăng nhẹ 0,2% trong tuần kết thúc ngày 9/3, cho thấy các gián đoạn không phận tại Trung Đông chưa gây ra cú sốc lớn đối với giá cước vận tải hàng không toàn cầu.
Sự cố vận hành trên tuyến xuyên Thái Bình Dương
Một sự cố vận hành đáng chú ý xảy ra khi tàu container OOCL Sunflower làm rơi 57 container xuống biển trong điều kiện thời tiết xấu tại Bắc Thái Bình Dương gần quần đảo Aleutian.
Con tàu sức chở 16.828 TEU đang trên hành trình tới cảng Long Beach (Mỹ) khi gặp sóng lớn khiến nhiều container trên boong bị xô lệch. Cơ quan chức năng dự kiến tiến hành kiểm tra chi tiết khi tàu cập cảng để đánh giá mức độ thiệt hại.
Sự cố diễn ra trong bối cảnh quy định mới của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) về báo cáo container mất trên biển đã chính thức có hiệu lực từ năm 2026 nhằm tăng minh bạch và cảnh báo rủi ro hàng hải.
Nhận định: Yếu tố địa chính trị tiếp tục chi phối mạng lưới logistics toàn cầu
Diễn biến của tuần 11 cho thấy địa chính trị một lần nữa trở thành yếu tố chi phối mạng lưới logistics toàn cầu. Căng thẳng tại khu vực Hormuz không chỉ làm gia tăng rủi ro an ninh hàng hải mà còn buộc các hãng tàu điều chỉnh mạng lưới vận tải và tuyến trung chuyển trong khu vực.
Song song với đó, các hãng tàu và tập đoàn logistics tiếp tục mở rộng kiểm soát chuỗi cung ứng thông qua đầu tư cảng, đội tàu và nền tảng logistics tích hợp. Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh hệ thống vận tải toàn cầu ngày càng chịu tác động từ cạnh tranh địa chính trị, tranh chấp pháp lý và các yếu tố lao động.
Trong ngắn hạn, thị trường sẽ tiếp tục theo dõi sát các diễn biến tại Trung Đông, đặc biệt là khả năng gián đoạn kéo dài tại eo biển Hormuz và tác động đối với lịch trình vận tải container trong khu vực.
