Toàn cảnh Logistics | Tuần 3/2026: Thương mại tái định tuyến, Biển Đỏ hạ nhiệt, số hóa thành tiêu chuẩn

Tuần 3/2026 ghi nhận thương mại toàn cầu đổi hướng, vận tải biển dò lại Biển Đỏ và công nghệ xanh bước vào vận hành bắt buộc.

Tái cân bằng trong bất định

Chuỗi cung ứng toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cân bằng rõ nét. Thương mại không suy yếu về quy mô nhưng thay đổi mạnh về lộ trình, buộc doanh nghiệp logistics phải thích ứng bằng định tuyến mới, đầu tư đội tàu và tái cấu trúc mạng lưới. Trong khi đó, vận tải biển đứng giữa hai áp lực song song là an ninh tuyến đường và chi phí vận hành.

Điểm đáng chú ý là công nghệ số và nhiên liệu xanh đã rời khỏi giai đoạn thử nghiệm. AI, methanol, LNG và các chuẩn báo cáo phát thải đang trở thành yêu cầu vận hành bắt buộc. Doanh nghiệp chậm thích ứng sẽ đối mặt với rủi ro chi phí và tuân thủ ngay trong năm 2026.

_____________

Thương mại vĩ mô: Dòng chảy đổi hướng dưới sức ép thuế quan

Các số liệu mới nhất cho thấy cấu trúc thương mại toàn cầu đang thay đổi sâu sắc. Dù Mỹ duy trì mức thuế cao, thặng dư thương mại của Trung Quốc năm 2025 vẫn đạt khoảng 1,2 nghìn tỷ USD. Điều này cho thấy hàng hóa không biến mất khỏi thị trường mà được tái định tuyến qua các điểm trung gian như ASEAN và Mexico trước khi vào Mỹ.

Tuy nhiên, rủi ro địa chính trị tiếp tục gia tăng. Việc Mỹ cân nhắc áp thuế bổ sung 25 phần trăm với các đối tác giao thương cùng Iran có thể làm căng thẳng thêm quan hệ thương mại Mỹ Trung. Bối cảnh này diễn ra khi nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc đã giảm 28 phần trăm và xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc giảm 38 phần trăm trong năm qua, tạo thêm áp lực cho chuỗi cung ứng xuyên Thái Bình Dương.

Vận tải biển: Biển Đỏ hạ nhiệt nhưng chưa trở lại bình thường

Sau gần hai năm gián đoạn, các hãng tàu bắt đầu thăm dò khả năng quay lại Biển Đỏ và kênh đào Suez. Maersk đã triển khai các chuyến quá cảnh thử nghiệm qua Suez, trong khi liên minh Ocean Alliance điều chỉnh một số tuyến theo hướng quay lại hành lang truyền thống ở chiều Âu Á.

Dù lưu lượng tàu qua Suez tăng nhẹ lên khoảng 26 chuyến mỗi tuần, phần lớn đội tàu vẫn chọn đi vòng Mũi Hảo Vọng với hơn 200 chuyến mỗi tuần. Các hãng đang áp dụng chiến lược linh hoạt, kết hợp một chiều qua Suez và một chiều vòng châu Phi để giảm rủi ro. Trong bối cảnh đó, CMA CGM là hãng hiếm hoi công bố đưa toàn bộ vòng dịch vụ INDAMEX trở lại Biển Đỏ cho cả hai chiều.

Đầu tư và tái cấu trúc: Mạnh tay cho dài hạn

Bất chấp thị trường biến động, các tập đoàn logistics lớn tiếp tục mở rộng quy mô. COSCO đặt đóng mới 18 tàu container với tổng giá trị khoảng 2,7 tỷ USD, trong đó có tàu chạy LNG và tàu cỡ nhỏ phục vụ mạng feeder. Động thái này phản ánh chiến lược đầu tư dài hạn nhằm tối ưu chi phí và đáp ứng các chuẩn môi trường mới.

Ở chiều mua bán tàu, MSC đang đàm phán mua lại khoảng 30 tàu container từ Sinokor, tập trung vào phân khúc feeder và tàu cỡ trung. Trong lĩnh vực logistics tích hợp, việc FedEx nộp hồ sơ tách mảng FedEx Freight và thương vụ sở hữu chéo trị giá 8,3 tỷ HKD giữa J&T Express và SF Holding cho thấy xu hướng chuyên môn hóa và mở rộng mạng lưới thương mại điện tử xuyên biên giới.

Công nghệ và phát triển bền vững: Từ lựa chọn sang yêu cầu

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển rõ rệt của công nghệ logistics. Maersk hoàn tất đội tàu chạy methanol với việc đưa vào khai thác tàu Barcelona Mærsk sức chở 17.480 TEU, tiến gần hơn tới mục tiêu phát thải ròng bằng không.

Song song đó, các hãng tàu châu Á như HMM triển khai hệ thống điều hướng tự động bằng AI trên khoảng 40 tàu, giúp cải thiện an toàn và hiệu quả nhiên liệu. Ở khâu giao nhận, AI được sử dụng để dự báo thời gian đến chính xác hơn, giảm chi phí chậm trễ. Các quy định mới của IMO về báo cáo container thất lạc và việc EU áp dụng cơ chế ETS với 70 phần trăm phát thải từ đầu năm 2026 đang buộc doanh nghiệp phải minh bạch hóa và chuẩn hóa dữ liệu vận hành.

Tài chính và thị trường: Giá cước giảm, biên lợi nhuận chịu áp lực

Thị trường vận tải container tiếp tục chịu sức ép khi giá cước toàn cầu giảm khoảng 4 phần trăm, xuống mức trung bình 2.445 USD mỗi container. Đà tăng ngắn hạn đầu năm nhanh chóng bị xóa bỏ do nhu cầu yếu. Báo cáo của OOCL cho thấy doanh thu năm 2025 giảm 10,6 phần trăm dù sản lượng vận chuyển tăng nhẹ, phản ánh tác động trực tiếp của giá cước giảm sâu.

Ngược lại, vận tải hàng không ghi nhận điểm sáng tại khu vực Nội Á. Sản lượng tuyến này tăng khoảng 10 phần trăm và duy trì đà tăng trưởng liên tục trong gần hai năm, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của châu Á trong chuỗi cung ứng toàn cầu.