EU Gia Hạn Lá Chắn Biển Đỏ Trong Bối Cảnh Rủi Ro Suez Chưa Hạ Nhiệt
EU gia hạn ASPIDES đến 28/2/2027, phân bổ gần €15 triệu từ 1/3/2026, tiếp tục bảo vệ hơn 1.570 tàu tại Biển Đỏ.
EU duy trì hiện diện hải quân dài hạn tại Biển Đỏ nhằm bảo vệ tự do hàng hải và ổn định chuỗi cung ứng, song môi trường rủi ro vẫn khiến hãng tàu thận trọng khi quay lại Suez.
Gia hạn sau rà soát chiến lược
Hội đồng Liên minh châu Âu quyết định kéo dài chiến dịch bảo vệ hàng hải EUNAVFOR ASPIDES đến ngày 28/2/2027, sau khi hoàn tất rà soát chiến lược toàn diện đối với hoạt động này và các nhiệm vụ hàng hải liên quan trong khu vực.
Ngân sách chung gần 15 triệu euro (tương đương 17,7 triệu USD) được phân bổ cho giai đoạn từ 1/3/2026 đến 28/2/2027, tiếp nối quyết định gia hạn tương tự được thông qua một năm trước. Một cuộc đánh giá chiến lược tiếp theo đã được lên kế hoạch trong giai đoạn 2026/2027.
Theo Hội đồng EU, chiến dịch góp phần bảo vệ tự do hàng hải trước các mối đe dọa nhằm vào tàu thương mại và duy trì ổn định khu vực.
ASPIDES: Từ phản ứng khủng hoảng đến duy trì hiện diện dài hạn
ASPIDES được triển khai tháng 2/2024 và chính thức hoạt động từ ngày 19/2/2024, sau khi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn bắt đầu nhắm mục tiêu vào tàu thương mại từ cuối năm 2023.
Trụ sở chiến dịch đặt tại Larissa (Hy Lạp), dưới sự chỉ huy của Chuẩn Đô đốc Vasileios Gryparis. Nhiệm vụ của ASPIDES tập trung vào hộ tống phòng thủ và bảo đảm an ninh hàng hải quanh eo biển Bab al-Mandab, đồng thời giám sát các tuyến trọng yếu từ Biển Đỏ, Vịnh Aden đến Biển Ả Rập và eo Hormuz.
Sau 23 tháng hoạt động, hơn 1.570 tàu đã được hỗ trợ. Lực lượng hiện vận hành với ba tàu hải quân do các quốc gia thành viên như Hy Lạp, Italy và Tây Ban Nha cung cấp, đồng thời duy trì huấn luyện thường xuyên để bảo đảm trạng thái sẵn sàng.
Khác với cách tiếp cận chủ động tấn công của Mỹ nhằm vào các địa điểm của Houthi bị cho là đe dọa vận tải, EU khẳng định ASPIDES là chiến dịch mang tính phòng thủ hàng hải.
Khủng hoảng Biển Đỏ và áp lực lên chuỗi cung ứng
Cuộc khủng hoảng bắt đầu từ tháng 11/2023 khi lực lượng Houthi chiếm giữ tàu chở ô tô Galaxy Leader. Kể từ đó, hơn 100 tàu thương mại bị nhắm mục tiêu; bốn tàu bị đánh chìm, một tàu bị bắt giữ và ít nhất tám thuyền viên thiệt mạng.
Dù không ghi nhận thêm vụ tấn công nào kể từ tháng 9/2025, các tuyên bố đe dọa vẫn tiếp diễn, cho thấy môi trường an ninh tại hành lang Biển Đỏ – Suez chưa thực sự ổn định.
Trong bối cảnh đó, một số hãng tàu đã phát tín hiệu quay trở lại tuyến này. A.P. Moller – Maersk và Hapag-Lloyd cho biết sẽ khôi phục các tuyến đầu tiên thuộc Gemini Cooperation qua hành lang Biển Đỏ, đồng thời nhấn mạnh các chuyến đi sẽ được bảo đảm bằng hỗ trợ hải quân. Ngược lại, CMA CGM gần đây thay đổi kế hoạch, quay lại phương án vòng qua Mũi Hảo Vọng.
Yếu tố địa chính trị tiếp tục gia tăng
Song song với quyết định của EU, lực lượng Mỹ gia tăng hiện diện quân sự tại khu vực. Tàu sân bay USS Abraham Lincoln cùng nhiều tàu khu trục tên lửa dẫn đường đã tiến vào khu vực do Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ quản lý. Tổng thống Donald Trump mô tả đây là một “armada” hướng về phía Iran, khiến căng thẳng khu vực gia tăng.
Sự hiện diện quân sự dày đặc, cùng nguy cơ đe dọa chưa chấm dứt, tiếp tục tạo áp lực lên quyết định khai thác tuyến và quản trị rủi ro của các hãng vận tải biển.
Cơ chế bảo đảm an ninh cho tuyến huyết mạch
Từ góc độ logistics, việc gia hạn ASPIDES không chỉ là quyết định quân sự mà còn là cơ chế bảo đảm an ninh cho hành lang vận tải chiến lược nối châu Á – châu Âu. Với hơn 1.570 tàu đã được hỗ trợ trong 23 tháng, chiến dịch đang góp phần duy trì dòng chảy thương mại qua khu vực.
Tuy nhiên, việc một số hãng vẫn duy trì tuyến vòng Mũi Hảo Vọng cho thấy mức độ tin cậy đối với hành lang Biển Đỏ chưa hoàn toàn phục hồi. Cuộc đánh giá chiến lược dự kiến trong giai đoạn 2026/2027 sẽ là cơ sở để EU xem xét hiệu quả của cơ chế bảo vệ mang tính phòng thủ này.
(Theo EU Council và tổng hợp)
