Bộ Quốc phòng Israel phản đối thương vụ ZIM
Bộ Quốc phòng Israel phản đối thương vụ Hapag-Lloyd mua hoạt động quốc tế của ZIM do lo ngại ảnh hưởng đến an ninh hàng hải và chuỗi cung ứng chiến lược.
Thương vụ ZIM cho thấy ngành vận tải biển đang bước vào giai đoạn mà yếu tố địa chính trị và an ninh quốc gia có thể vượt lên trên lợi ích thương mại. Với các hãng tàu giữ vai trò chiến lược, việc sáp nhập hay chuyển nhượng sẽ ngày càng phải vượt qua những rào cản ngoài kinh tế.
Thương vụ Hapag-Lloyd dự kiến mua lại hoạt động vận tải biển quốc tế của ZIM đang vấp phải sự phản đối ngày càng lớn từ nhiều cơ quan của Chính phủ Israel. Mới nhất, Bộ Quốc phòng Israel cho rằng cấu trúc giao dịch chưa bảo đảm đầy đủ các lợi ích về an ninh quốc gia. Trong khi đó, truyền thông Israel dẫn lời Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết việc xem xét thương vụ hiện chưa nằm trong chương trình nghị sự của Chính phủ.
Theo đánh giá do Giám đốc An ninh Bộ Quốc phòng Israel, ông Almog Cohen, thực hiện và đã được Bộ Quốc phòng thông qua, mối quan ngại tập trung vào doanh nghiệp sẽ tiếp tục kế thừa ZIM sau khi giao dịch hoàn tất. Báo cáo nhận định doanh nghiệp này sẽ hoạt động với quy mô nhỏ hơn và chủ yếu khai thác các tuyến vận tải biển trong khu vực Địa Trung Hải, làm giảm đáng kể khả năng kết nối với thị trường Hoa Kỳ và khu vực Viễn Đông.
Bộ Quốc phòng cho rằng đây là vấn đề có thể ảnh hưởng đến năng lực duy trì chuỗi cung ứng chiến lược của Israel. Quốc gia này hiện tiếp nhận trang thiết bị quân sự và các nguồn hỗ trợ từ Hoa Kỳ, đồng thời duy trì nhiều mối quan hệ cung ứng với khu vực Viễn Đông. Theo báo cáo, việc thu hẹp phạm vi hoạt động của ZIM có thể ảnh hưởng đến khả năng tự chủ về vận tải biển của Israel.
Đánh giá cũng nhắc lại giai đoạn xung đột tại Gaza, khi Israel phải đối mặt với các hoạt động tẩy chay vận tải biển, lệnh trừng phạt và các biện pháp hạn chế thương mại. Trong bối cảnh đó, Bộ Quốc phòng cho rằng nếu không còn năng lực khai thác của ZIM như hiện nay, việc duy trì các chuỗi cung ứng thiết yếu có thể gặp nhiều khó khăn.
Theo các điều khoản của giao dịch, Hapag-Lloyd sẽ tiếp quản toàn bộ hoạt động vận tải biển quốc tế cùng phần lớn đội tàu đang khai thác theo hình thức thuê tàu dài hạn (long-term charter). Trong khi đó, quỹ đầu tư FIMI sẽ thành lập một doanh nghiệp mới để tiếp tục quản lý số lượng nhỏ tàu thuộc sở hữu của ZIM.
Ngoài quy mô hoạt động, nhiều ý kiến cũng đặt câu hỏi về năng lực tài chính của doanh nghiệp mới cũng như khả năng duy trì hoạt động lâu dài khi chỉ khai thác mạng lưới tuyến vận tải giới hạn.
Một nội dung khác được đề cập là cơ cấu cổ đông của Hapag-Lloyd. Theo truyền thông Israel, các quỹ đầu tư quốc gia của Qatar và Saudi Arabia đang nắm giữ các khoản đầu tư đáng kể tại hãng tàu này. Báo Calcalist cũng cho biết Chính phủ Chile, quốc gia có lập trường chỉ trích Israel, nằm trong nhóm các nhà đầu tư của Hapag-Lloyd. Bộ Quốc phòng bày tỏ lo ngại các cổ đông này có thể tạo áp lực đối với hãng tàu trong trường hợp xảy ra xung đột quân sự trong tương lai.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, đồng thời nhấn mạnh Nhà nước vẫn nắm giữ Golden Share (cổ phần đặc biệt cho phép Chính phủ phủ quyết một số quyết định quan trọng, bao gồm thay đổi quyền kiểm soát doanh nghiệp hoặc chuyển nhượng tài sản). Theo ông, cơ chế này vẫn có hiệu lực đối với ZIM.
Truyền thông Israel cũng dẫn lời Thủ tướng Benjamin Netanyahu tại một phiên họp Quốc hội cho biết việc xem xét thương vụ hiện “không nằm trong chương trình nghị sự”. Theo các nguồn tin, Hapag-Lloyd và ZIM đang chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu phục vụ quá trình rà soát của Chính phủ trước khi giao dịch có thể được phê duyệt và hoàn tất.
Bộ Quốc phòng là cơ quan mới nhất của Israel công khai phản đối thương vụ này, sau khi các Bộ Nông nghiệp, Kinh tế và Giao thông cùng Cơ quan Hàng hải Israel đã đưa ra quan điểm tương tự. Trong khi đó, công đoàn đại diện người lao động của ZIM đã cảm ơn Thủ tướng và Bộ Quốc phòng vì lập trường phản đối, cho rằng Chính phủ đang bảo vệ lợi ích của nền kinh tế và năng lực quốc gia.
Ở chiều ngược lại, ông Ishay Davidi, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc và nhà sáng lập FIMI Opportunity Funds, nhiều lần khẳng định doanh nghiệp kế thừa ZIM sẽ tiếp tục thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ đối với Israel và vẫn là đối tác vận tải biển đủ năng lực. Đến nay, Hapag-Lloyd chưa đưa ra bình luận về làn sóng phản đối ngày càng gia tăng đối với thương vụ.
