Tàu Pháp, Nhật lần đầu vượt Hormuz sau phong tỏa Iran

Tàu CMA CGM và tàu LNG Nhật Bản lần đầu vượt eo Hormuz sau hơn 1 tháng gián đoạn, trong bối cảnh Iran siết kiểm soát và thu phí quá cảnh.

Việc Hormuz bắt đầu mở lại chỉ mang tính kỹ thuật, trong khi cơ chế kiểm soát và thu phí của Iran có thể làm tăng chi phí vận tải năng lượng và tái định hình dòng chảy thương mại toàn cầu.

Cuộc xung đột tại Iran khiến eo biển Hormuz gần như tê liệt suốt hơn một tháng, song tín hiệu khơi thông bước đầu đã xuất hiện khi một tàu container của Pháp và một tàu chở LNG do Nhật Bản sở hữu một phần lần lượt vượt qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Diễn biến mới nhất cho thấy tàu container CMA CGM Kribi đã rời eo Hormuz vào cuối tuần, trở thành tàu thuộc hãng vận tải lớn đầu tiên thoát khỏi khu vực kể từ khi Iran siết kiểm soát tuyến đường. Cùng thời điểm, một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng do Mitsui OSK Lines đồng sở hữu cũng hoàn tất hành trình, đánh dấu lần đầu tiên một tàu liên quan Nhật Bản đi qua kể từ khi xung đột bùng phát.

Trước đó, lưu lượng qua eo biển gần như đóng băng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran. Chỉ một số ít tàu, chủ yếu thuộc các quốc gia có quan hệ thân thiện với Tehran, được phép đi qua theo cơ chế được Iran phê duyệt trước và di chuyển sát bờ biển nước này.

Dấu hiệu thay đổi trong kiểm soát tuyến vận tải

Sự xuất hiện của tàu Pháp và Nhật cho thấy khả năng nới lỏng nhất định trong cơ chế kiểm soát, dù chưa rõ đây là kết quả của nỗ lực ngoại giao cấp chính phủ hay các thỏa thuận riêng lẻ giữa doanh nghiệp và các bên trung gian. Cả Pháp và Nhật Bản đều đã kêu gọi ngừng bắn, trong khi Tổng thống Emmanuel Macron nhấn mạnh việc mở lại eo biển chỉ có thể diễn ra khi các cuộc không kích chấm dứt.

Song song đó, một hệ thống kiểm soát mới đang hình thành khi Iran được cho là yêu cầu phí quá cảnh đối với các tàu muốn đi qua. Tuy nhiên, các bên liên quan như CMA CGM và Mitsui OSK đều từ chối xác nhận việc có thanh toán khoản phí này hay không.

Tuyến đi thay đổi, rủi ro vẫn hiện hữu

Dữ liệu theo dõi cho thấy tàu CMA CGM Kribi di chuyển sát bờ biển Iran, đi qua khu vực giữa đảo Qeshm và Larak trước khi tiến ra ngoài khơi Muscat. Con tàu có sức chở khoảng 5.000–5.500 TEU và đang chở đầy hàng, phản ánh nhu cầu vận chuyển vẫn bị dồn nén trong khu vực. Trước đó, hãng này có tới 14 tàu bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư.

Trong khi đó, tàu LNG Sohar lựa chọn tuyến đi dọc bờ biển Oman – một hành lang mới xuất hiện gần đây cùng với một số tàu chở dầu cỡ lớn. Con tàu hiện đã điều chỉnh điểm đến sang cảng xuất khẩu LNG Qalhat tại Oman.

Hoạt động theo dõi tàu trong khu vực cũng trở nên phức tạp hơn do tình trạng gây nhiễu và giả mạo tín hiệu, làm giảm độ chính xác của dữ liệu hàng hải.

Nguy cơ tái cấu trúc chuỗi cung ứng năng lượng

Iran đang tiến thêm bước trong việc thiết lập cơ chế thu phí dài hạn tại eo Hormuz – tuyến vận tải then chốt đối với nguồn cung dầu và khí toàn cầu. Động thái này làm gia tăng lo ngại đối với các quốc gia vùng Vịnh, vốn phụ thuộc lớn vào tuyến đường này để xuất khẩu năng lượng, đồng thời có thể tạo thêm rào cản chi phí cho các thị trường tiêu thụ.

Song song, các cuộc thảo luận quốc tế đang diễn ra nhằm tìm giải pháp mở lại tuyến vận tải. Anh đã triệu tập 35 quốc gia (không bao gồm Mỹ) để bàn về việc khôi phục lưu thông tại khu vực chiến lược này.

Dù xuất hiện tín hiệu tích cực ban đầu, thị trường vận tải vẫn phản ứng thận trọng. Ngay trong ngày thứ Sáu, CMA CGM công bố phụ phí mùa cao điểm áp dụng từ ngày 1/5 cho tuyến châu Á – Bắc Mỹ, với mức tăng từ 1.800 USD/container 20 feet đến 2.530 USD/container 45 feet, cho thấy áp lực chi phí logistics chưa hạ nhiệt.

(Nguồn: LN247 tổng hợp từ Bloomberg và FreightWaves)