Cập nhật: Panama kích hoạt phương án chuyển tiếp vận hành cảng sau phán quyết vi hiến

Panama kích hoạt phương án vận hành chuyển tiếp tại các cảng Balboa và Cristobal sau phán quyết vi hiến, nhằm hạn chế rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Panama đang ưu tiên giữ ổn định dòng chảy logistics tại Kênh đào Panama thông qua cơ chế vận hành chuyển tiếp, trong khi tranh chấp pháp lý với doanh nghiệp nhượng quyền cũ và áp lực địa chính trị Mỹ–Trung có thể kéo dài quá trình tái cấu trúc quyền kiểm soát hạ tầng cảng. Giai đoạn bất định này làm gia tăng rủi ro đối với các hãng tàu coi Panama là trung tâm trung chuyển chiến lược.

___________

Phán quyết của Tòa án Tối cao Panama tuyên các hợp đồng nhượng quyền cảng do Panama Ports Company (PPC), công ty con của CK Hutchison, nắm giữ là vi hiến đã buộc chính quyền Panama phải xử lý đồng thời hai vấn đề: duy trì hoạt động khai thác cảng trong ngắn hạn và xây dựng lại khung pháp lý nhượng quyền cảng về dài hạn.

Tổng thống Panama José Raúl Mulino cho biết Cơ quan Hàng hải Panama đã được chỉ đạo làm việc khẩn với Panama Ports Company để bảo đảm các cảng Balboa và Cristobal tiếp tục vận hành bình thường trong giai đoạn chuyển tiếp. Theo ông Mulino, chưa có kế hoạch cắt giảm lao động và thời điểm triển khai đầy đủ phán quyết vẫn chưa được công bố.

Trong các phương án đang được xem xét, APM Terminals Panama, đơn vị thuộc Tập đoàn A.P. Moller-Maersk, được nhắc đến như một bên sẵn sàng hỗ trợ vận hành tạm thời nhằm bảo đảm dòng chảy hàng hóa không bị gián đoạn, cho đến khi Panama hoàn tất quá trình đấu thầu và trao nhượng quyền mới.

Về phía doanh nghiệp nhượng quyền, Panama Ports Company cho biết chưa nhận được thông báo chính thức về phán quyết, đồng thời khẳng định quyết định của tòa đi ngược lại các cơ sở pháp lý đã cho phép doanh nghiệp khai thác cảng trong nhiều thập kỷ. PPC nhấn mạnh đã đầu tư khoảng 1,8 tỷ USD vào hạ tầng và công nghệ trong gần 30 năm vận hành, và không loại trừ khả năng theo đuổi các thủ tục pháp lý trong nước cũng như quốc tế.

Diễn biến pháp lý mới cũng làm gia tăng bất định đối với kế hoạch thoái vốn danh mục cảng toàn cầu trị giá gần 23 tỷ USD của CK Hutchison, trong đó bao gồm các cảng tại Panama, dự kiến chuyển nhượng cho liên danh do BlackRock và Mediterranean Shipping Company dẫn dắt.

Phán quyết được đưa ra trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ–Trung gia tăng xoay quanh các tuyến thương mại then chốt. Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần kêu gọi hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc tại Kênh đào Panama, coi việc tái cấu trúc quyền kiểm soát hạ tầng cảng là yếu tố gắn với an ninh chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong khi đó, Trung Quốc và chính quyền Hong Kong đã lên tiếng phản đối các động thái bị cho là gây tổn hại đến lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp liên quan.

Đối với ngành logistics, việc duy trì hoạt động liên tục tại các cảng Panama được đánh giá là yếu tố sống còn. Bất kỳ sự chậm trễ hoặc gián đoạn nào tại Balboa và Cristobal đều có thể tạo hiệu ứng dây chuyền lên chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt với các hãng tàu sử dụng Panama như điểm trung chuyển giữa nhiều tuyến vận tải.

(Tổng hợp từ các báo cáo quốc tế và phán quyết của Tòa án Tối cao Panama)