Dòng e-commerce vào châu Âu đang rời khỏi các trung tâm trung chuyển lớn, chuyển sang mô hình cửa ngõ logistics khu vực dưới áp lực chi phí, pháp lý và gián đoạn chuỗi cung ứng.
Mô hình trung chuyển tập trung đang mất dần hiệu quả khi sản lượng e-commerce tăng mạnh. Xu hướng đa cửa ngõ không chỉ giúp phân tán rủi ro mà còn tái cấu trúc toàn bộ mạng lưới vận tải hàng không châu Âu trong trung hạn.
Dòng hàng e-commerce xuyên biên giới vào châu Âu đang buộc các mạng lưới vận tải hàng không điều chỉnh cấu trúc. Mô hình phụ thuộc vào một số cửa ngõ logistics lớn – nơi tiếp nhận phần lớn hàng từ châu Á – đang bộc lộ áp lực về chi phí xử lý, năng lực khai thác và yêu cầu pháp lý ngày càng phức tạp.
Trong nhiều năm, các trung tâm trung chuyển như Frankfurt, Amsterdam, Liège hay Budapest giữ vai trò cửa ngõ chính nhờ quy mô, hạ tầng và hệ sinh thái hải quan. Tuy nhiên, sự tập trung này dẫn đến tình trạng tắc nghẽn, chi phí xử lý gia tăng, áp lực lượt cất hạ cánh và kiểm soát chặt hơn đối với hàng giá trị thấp.
Song song, một mô hình mới đang hình thành tại Bắc Âu và khu vực Baltic. Thay vì dựa hoàn toàn vào quy mô, mô hình này tập trung vào lợi thế địa lý, tích hợp hải quan và tối ưu phân phối khu vực. Với Latvijas Pasts – nhà khai thác bưu chính quốc gia Latvia – e-commerce xuyên biên giới đã chuyển vai trò logistics bưu chính từ nội địa sang một mắt xích kết nối vận tải hàng không giữa châu Á và nhiều thị trường châu Âu.
Theo Kristians Godins, phụ trách dịch vụ quốc tế và kinh doanh của Latvijas Pasts, thách thức hiện nay không còn nằm ở công suất mà là khả năng cân đối vận hành toàn chuỗi cung ứng. Các cửa ngõ lớn vẫn thu hút sản lượng lớn, nhưng áp lực lên hiệu suất xử lý và cấu trúc chi phí ngày càng rõ rệt.
Mô hình cửa ngõ logistics khu vực dần rõ nét
Latvia không cạnh tranh trực diện với các sân bay lớn mà định vị Riga như một phần của mạng logistics Bắc Âu – Baltic. Cách tiếp cận này phản ánh xu hướng các nền tảng e-commerce phân bổ hàng qua nhiều điểm nhập để giảm rủi ro vận hành và rút ngắn thời gian giao hàng chặng cuối (last-mile).
Riga được phát triển như một cửa ngõ gom hàng và xử lý hải quan cho nhiều thị trường cùng lúc. Thông qua các chuyến bay thuê chuyến (charter – chuyến bay được thuê riêng để vận chuyển hàng hóa), hàng nhập vào Latvia đã bao gồm các lô hàng đi nhiều quốc gia ngoài thị trường nội địa.
Hoạt động thông quan hiện được thực hiện cho khu vực Baltic, Phần Lan, một phần Ba Lan và Cộng hòa Séc, với kế hoạch mở rộng thêm phạm vi địa lý thông qua hợp tác với các đối tác xử lý tại các thị trường khác trong châu Âu.
Xung đột và sự tái cấu trúc bắt buộc
Vị thế hiện tại của khu vực Baltic chịu ảnh hưởng lớn từ gián đoạn do xung đột Nga – Ukraine năm 2022. Trước đó, Riga đã phát triển mạnh hoạt động thuê chuyến phục vụ các nền tảng châu Á.
Tuy nhiên, việc đóng cửa không phận chỉ vài ngày sau khi xung đột nổ ra đã khiến toàn bộ mạng bay bị gián đoạn. Các chuyến bay kết nối khu vực bị dừng đột ngột, buộc dòng hàng chuyển hướng sang các cửa ngõ khác như Budapest gần như ngay lập tức.
Diễn biến này cho thấy mức độ phụ thuộc vào yếu tố địa chính trị trong cấu trúc tuyến vận chuyển e-commerce. Đồng thời, nó thúc đẩy quá trình tái tổ chức. Trong giai đoạn gián đoạn, Latvijas Pasts cùng các bên liên quan đã tái xây dựng dịch vụ, nâng cấp quy trình xử lý và chuẩn bị cho khả năng phục hồi của thị trường thuê chuyến.
Khi các trung tâm trung chuyển truyền thống tiếp tục đối mặt với tắc nghẽn và chi phí gia tăng, khu vực Baltic đã sẵn sàng quay lại như một lựa chọn thay thế.
Áp lực pháp lý định hình tương lai cửa ngõ logistics
Bên cạnh hạ tầng, yếu tố quy định đang trở thành biến số quan trọng trong việc xác định các cửa ngõ e-commerce tương lai. Cơ quan quản lý châu Âu đang tăng cường giám sát đối với lượng lớn bưu kiện nhỏ, đặc biệt từ các nền tảng Trung Quốc.
Xu hướng này làm gia tăng yêu cầu về năng lực xử lý hải quan, minh bạch dữ liệu và tuân thủ, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn điểm nhập hàng và định hình lại bản đồ cửa ngõ logistics e-commerce tại châu Âu trong thời gian tới.
(Theo Air Cargo Week)
