Cải cách hải quan Anh–EU năm 2026, gồm ICS2 Phase 3 và ELO của Pháp, siết dữ liệu tiền nhập cảnh, nâng chuẩn kiểm soát và buộc doanh nghiệp logistics tăng tốc số hóa.
Cải cách hải quan 2026 đặt ra thách thức lớn về quản trị dữ liệu và tuân thủ, buộc doanh nghiệp logistics phải đầu tư hệ thống số hóa để duy trì khả năng thông quan và lợi thế cạnh tranh.
____________
Năm 2026 được coi là mốc chuyển đổi then chốt đối với doanh nghiệp vận tải và logistics tại Anh và Liên minh châu Âu (EU), khi hàng loạt cải cách hải quan đồng loạt có hiệu lực. Trọng tâm của các thay đổi này là đẩy mạnh số hóa, tự động hóa và minh bạch dữ liệu, qua đó gia tăng mức độ giám sát và rủi ro đối với những doanh nghiệp vẫn vận hành dựa trên quy trình thủ công hoặc hệ thống công nghệ lạc hậu.
Theo bà Sarah-Louise Murray, quản lý hải quan tại Derry Bros, nhiều doanh nghiệp logistics quốc tế đang đứng trước một bước ngoặt mang tính quyết định. Những đơn vị chậm hiện đại hóa có thể đối mặt với hệ quả nghiêm trọng cả về pháp lý lẫn vận hành khi các chuẩn mực tuân thủ mới được áp dụng.
Bà Murray cho biết, hoạt động vận chuyển hàng hóa quốc tế sẽ ngày càng phải rời bỏ sự phụ thuộc vào giấy tờ và thao tác thủ công. Thay vào đó, doanh nghiệp cần đầu tư bài bản vào chất lượng dữ liệu, hệ thống kiểm soát tuân thủ nội bộ và năng lực báo cáo – kiểm toán để đáp ứng các sửa đổi đã và đang được triển khai.
Ở cấp độ EU, hai cải cách quan trọng dự kiến có hiệu lực từ đầu năm 2026 gồm ICS2 Phase 3 – giai đoạn cuối của Hệ thống Kiểm soát Nhập khẩu 2 – và Enveloppe Logistique Obligatoire (ELO) của Pháp. Các cơ chế này áp đặt yêu cầu dữ liệu tiền nhập cảnh chi tiết và chặt chẽ hơn, gần như không để lại dư địa sai sót cho doanh nghiệp.
Những thay đổi này không đơn thuần là số hóa hồ sơ khai báo, mà phản ánh cách cơ quan hải quan đánh giá mức độ tuân thủ, độ tin cậy và chế tài đối với doanh nghiệp. Việc không đáp ứng đúng và đủ yêu cầu dữ liệu có thể kéo theo kiểm tra bổ sung, chậm thông quan hoặc xử phạt nặng hơn.
Tại Anh, tháng 3/2026 đánh dấu một mốc quan trọng khác khi doanh nghiệp được quyền truy cập miễn phí, tự phục vụ vào toàn bộ dữ liệu khai báo hải quan – chính là bộ dữ liệu được HMRC sử dụng để giám sát. Quyền truy cập này giúp doanh nghiệp chủ động rà soát hồ sơ, nhưng đồng thời cũng nâng cao yêu cầu về kiểm toán nội bộ và tuân thủ chủ động.
Cùng với đó, các sửa đổi theo Customs Miscellaneous Amendments 2025 sẽ tác động đến quy trình khai báo, tạm nhập, cũng như hình thức khai báo bằng lời nói hoặc “bằng hành vi”. Lộ trình chuyển đổi 2025–26 của HMRC cũng cho thấy định hướng tăng cường số hóa, tự động hóa và tuân thủ dự báo, mở ra khả năng tinh giản thủ tục cho doanh nghiệp có hệ thống vững chắc, song song với việc siết chặt giám sát đối với các trường hợp rủi ro cao.
Tại Pháp, việc xóa bỏ Regime 42 đối với doanh nghiệp ngoài EU được dự báo sẽ ảnh hưởng mạnh đến nhiều nhà khai thác tại Anh. Theo quy định mới, các cơ chế đại diện tài khóa đơn giản hóa không còn được áp dụng, buộc doanh nghiệp phải đăng ký VAT đầy đủ và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định. Derry Bros cảnh báo rằng các quốc gia EU khác có thể áp dụng biện pháp tương tự, khiến chi phí và gánh nặng tuân thủ gia tăng đáng kể.
Về dài hạn, kế hoạch cải cách hải quan của EU hướng tới việc tập trung hóa dữ liệu thông qua một Customs Data Hub và Cơ quan Hải quan chung. Mô hình này dựa trên nguyên tắc đánh giá độ tin cậy của dữ liệu doanh nghiệp cung cấp: dữ liệu chỉ cần nộp một lần và được phân tích rủi ro ở cấp trung tâm. Theo đó, các doanh nghiệp tuân thủ tốt có thể được thông quan nhanh, thậm chí gần như tự động, với ít kiểm tra và gián đoạn hơn; trong khi các doanh nghiệp chậm chuyển đổi sẽ phải đối mặt với chi phí cao hơn và mức độ giám sát lớn hơn.
(Theo Air Cargo Week)
