Panama Tiếp Quản Cảng, Hutchison Phản Đối
Panama tiếp quản Balboa, Cristobal sau phán quyết vi hiến, ký hợp đồng 18 tháng, dự kiến thu 100 triệu USD, tái cấu trúc vận hành cảng.
Panama đã tái cấu trúc quyền khai thác hai cảng chiến lược bằng hợp đồng tạm thời 18 tháng, đồng thời đối mặt nguy cơ tranh chấp pháp lý quốc tế từ CK Hutchison.
Việc tách hai nhà vận hành tạo nền tảng cho đấu thầu dài hạn, nhưng quá trình chuyển giao và triển khai hệ thống mới sẽ quyết định mức độ ổn định logistics khu vực trong ngắn hạn.
Chính phủ Panama đã tiếp quản hai cảng Balboa và Cristobal, chấm dứt hoạt động của Panama Ports Company thuộc CK Hutchison và ký hợp đồng vận hành mới với Maersk và MSC. Động thái này vấp phải phản ứng từ CK Hutchison và Chính quyền Hong Kong, với tuyên bố sẽ theo đuổi các biện pháp pháp lý.
Phán quyết tòa án mở đường cho việc tiếp quản
Diễn biến bắt đầu sau khi Tòa án Tối cao Panama công bố phán quyết cuối cùng, tuyên bố các luật thiết lập nhượng quyền và gia hạn năm 2021 là vi hiến. Ngay sau đó, Chính phủ Panama tiến hành tiếp quản các bến cảng tại Balboa (phía Thái Bình Dương của kênh đào Panama) và Cristobal (phía Đại Tây Dương).
Theo CK Hutchison, đại diện Panama đã trực tiếp vào khu vực cảng mà không có sự chấp thuận. Đồng thời, nhân sự của Panama Ports Company bị ngăn không cho vào cảng. Truyền thông Panama đưa tin người lao động được cảnh báo không trao đổi với Panama Ports Company nếu không muốn đối mặt nguy cơ bị bắt giữ. Chính phủ Panama tuyên bố đảm bảo duy trì việc làm cho toàn bộ lao động hiện hữu.
Song song với việc tiếp quản, chính quyền ban hành quy định tạm thời phong tỏa toàn bộ thiết bị, phương tiện xếp dỡ và tài sản, đồng thời trao quyền sử dụng các tài sản này để duy trì hoạt động.
Hoạt động container tạm dừng, triển khai cơ chế mới
Hoạt động container tại cả hai cảng tạm thời bị đình chỉ trong quá trình chuyển giao. Cơ quan Hàng hải Panama giám sát vận hành và cho biết việc gián đoạn chỉ mang tính tạm thời trong khi hệ thống mới được triển khai. Hoạt động hàng rời vẫn tiếp tục.
Ngay sau tiếp quản, Maersk thông qua AMP Terminals ký hợp đồng vận hành cảng Balboa. MSC, qua Terminal Investments Limited (TIL), ký hợp đồng riêng cho cảng Cristobal.
AMP cho biết đã khởi động “giai đoạn ổn định” tại Balboa, phối hợp với Cơ quan Hàng hải Panama để kiểm kê container và thiết bị, bao gồm cần cẩu và hệ thống công nghệ. Công tác đánh giá kỹ thuật và rà soát tình trạng hàng hóa, đặc biệt là hàng dễ hư hỏng, đang được triển khai. Một hệ thống điều hành cảng mới đang được áp dụng, với kế hoạch khôi phục hoạt động từng bước nhằm hạn chế gián đoạn.
Cấu trúc vận hành mới và tác động tài chính
Tổng Kiểm toán Panama cho biết việc ký hợp đồng mới là bước đi nhằm củng cố hệ thống cảng quốc gia, tăng năng lực cạnh tranh logistics khu vực và thúc đẩy đầu tư, việc làm.
Hai cảng được tách thành hai đơn vị vận hành riêng, tạo nền tảng cho kế hoạch cấp hai nhượng quyền dài hạn độc lập trong tương lai. Mỗi hợp đồng có thời hạn 18 tháng, bao gồm khoản thanh toán cố định cho quản lý, vận hành và bảo trì.
AMP sẽ thanh toán khoảng 25,6 triệu USD
TIL sẽ thanh toán khoảng 16 triệu USD
Phí nhượng quyền đất dự kiến mang lại thêm 20 triệu USD mỗi năm
Panama ước tính tổng thu 100 triệu USD trong giai đoạn vận hành tạm thời
Các hợp đồng mới không bao gồm quyền sử dụng đất, phần này thuộc cơ chế nhượng quyền riêng.
Phản ứng pháp lý và tranh chấp quốc tế
Chính quyền Hong Kong lên án hành động tiếp quản, cho rằng Panama đã vi phạm nguyên tắc thiện chí hợp đồng và làm tổn hại quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp Hong Kong.
CK Hutchison gọi đây là hành động bất hợp pháp và cho biết đang làm việc với cố vấn pháp lý để xem xét phán quyết, việc chấm dứt hợp đồng và các biện pháp tiếp theo, bao gồm các thủ tục pháp lý trong nước và quốc tế cũng như hành động đối với các bên thứ ba liên quan.
(Theo Maritime Executive)
