Panama tiếp quản Balboa, Cristobal sau khi hủy nhượng quyền 1997–2021, 4 triệu TEU/năm chịu tác động, giai đoạn chuyển tiếp tối đa 18 tháng.
Việc hủy nhượng quyền và tiếp quản tạm thời hai cảng Balboa và Cristobal đặt hệ thống logistics Panama vào giai đoạn chuyển tiếp tối đa 18 tháng, với rủi ro pháp lý và vận hành đáng kể, trong bối cảnh hai cảng này xử lý gần 4 triệu TEU mỗi năm và giữ vai trò chiến lược đối với luồng hàng qua Kênh đào Panama.
Phán quyết tuyên vi hiến luật trao quyền khai thác cảng đã được đăng tải trên Công báo chính thức của Tòa án Tối cao Panama. Hai vụ kiện được hợp nhất thành một, đồng thời quyết định gia hạn thêm 25 năm vào tháng 6/2021 cũng bị tuyên vi hiến. Nhượng quyền khai thác hai cảng Balboa và Cristobal vì vậy chính thức bị hủy bỏ trong khuôn khổ vụ việc liên quan đến quản lý tài nguyên quốc gia.
Ngay sau khi phán quyết được công bố, Chính phủ Panama ban hành sắc lệnh giao Cơ quan Hàng hải Panama (AMP) tiếp quản tạm thời hoạt động hai cảng vì “lợi ích xã hội cấp bách”. AMP được giao xác định và kiểm soát toàn bộ trang thiết bị cần thiết để duy trì vận hành, bao gồm cẩu, phương tiện, máy tính, chương trình, phần mềm và các tài sản khác. Sắc lệnh nhấn mạnh việc tiếp quản không làm thay đổi quyền sở hữu đối với tài sản lưu động. Chính phủ đồng thời cam kết bảo đảm ổn định việc làm cho người lao động tại hai cảng.
Trước đó, Panama Ports Company – đơn vị thuộc CK Hutchison – cảnh báo hoạt động có thể bị gián đoạn. Doanh nghiệp cho biết đất thuộc sở hữu Nhà nước Panama, trong khi toàn bộ thiết bị là tài sản của công ty, và cho rằng Chính phủ chưa có kế hoạch chuyển tiếp cụ thể.
Theo thông tin từ Chính phủ, một cố vấn Tổng thống đã làm việc với Panama Ports Company để thông báo việc tiếp quản. Quá trình chuyển tiếp sẽ bao gồm các bước tổ chức đấu thầu hai nhượng quyền mới, dự kiến kéo dài tối đa 18 tháng, với mỗi cảng do một nhà khai thác khác nhau vận hành.
Truyền thông trước đó cho biết APM Terminals – công ty thuộc Maersk – có thể tham gia vận hành hai cảng tại hai đầu Kênh đào Panama và doanh nghiệp xác nhận sẵn sàng hỗ trợ Chính phủ. Các báo cáo mới nhất cho thấy APM Terminals sẽ vận hành tạm thời một cảng, trong khi Terminal Investments Ltd. (TiL) – công ty liên kết với MSC, sẽ đảm nhiệm cảng còn lại trong giai đoạn chuyển tiếp.
Về mặt pháp lý, Hutchison từng cảnh báo sẽ khởi kiện AMP nếu việc tiếp quản diễn ra, đồng thời cho biết sẽ tiến hành trọng tài tại International Chamber of Commerce. Công ty chưa công bố chính thức mức bồi thường, nhưng truyền thông Panama đưa tin doanh nghiệp đang yêu cầu 2 tỷ USD. Cuối tuần trước, người phát ngôn Panama Ports Company cho biết công ty đã đề xuất đàm phán với Chính phủ.
Việc duy trì hoạt động tại Balboa và Cristobal được đánh giá có ý nghĩa then chốt đối với chuỗi cung ứng Panama. Hai cảng xử lý gần 4 triệu TEU mỗi năm, chiếm hơn một phần ba tổng lượng container thông qua quốc gia này, đồng thời cung cấp dịch vụ quan trọng cho các tàu quá cảnh qua Kênh đào Panama.
(Theo Reuters)
