Chiến sự Vịnh Ả Rập đẩy cước container tăng 29–31% từ cuối tháng 2, làm gián đoạn chuỗi cung ứng và gia tăng chi phí logistics toàn cầu.
Chi phí vận tải biển đang tăng nhanh và sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao khi hãng tàu chuyển rủi ro chi phí sang chủ hàng trong bối cảnh nhiên liệu và chuỗi cung ứng bất ổn.
Xung đột tại khu vực Vịnh Ả Rập đang gây biến động lan rộng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, buộc các hãng tàu chuyển phần lớn chi phí phát sinh sang phía chủ hàng, kể cả trên các tuyến vận tải không trực tiếp đi qua khu vực này.
Theo Xeneta, các hãng tàu đã khẳng định rõ rằng chi phí phát sinh từ sự bất ổn thị trường sẽ do chủ hàng gánh chịu. Điều này đồng nghĩa không có doanh nghiệp nào miễn nhiễm với rủi ro tài chính và vận hành do chiến sự gây ra.
Từ cuối tháng 2 – thời điểm xung đột bắt đầu – thị trường đã ghi nhận tác động lan nhanh. Cước vận chuyển giao ngay (spot rate) trên các tuyến Á – Âu và Á – Mỹ, dù cách xa khu vực chiến sự, đã tăng từ 29% đến 31%.
Nguyên nhân chính đến từ tính liên kết chặt chẽ của chuỗi cung ứng toàn cầu. Tình trạng tắc nghẽn tại các cảng Trung Đông đã lan sang các trung tâm trung chuyển lớn ở châu Á như Singapore, Port Klang và Tanjung Pelepas – những điểm then chốt trong luồng hàng đi Mỹ.
Song song đó, giá nhiên liệu hàng hải (bunker fuel) là yếu tố biến động nhanh nhất. Trong vài tuần, giá bunker đã tăng gấp đôi do lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Dữ liệu từ Ship & Bunker cho thấy giá IFO380 giảm tại nhiều cảng, ngoại trừ Los Angeles, trong khi các loại nhiên liệu tinh chế hơn như VLSFO và MGO lại có xu hướng tăng trên phạm vi toàn cầu.
Áp lực chi phí buộc các hãng tàu phải triển khai nhiều biện pháp điều chỉnh. Theo Drewry Shipping, Maersk đang xin miễn quy định thông báo trước 30 ngày để áp dụng phụ phí nhiên liệu khẩn cấp. Mức đề xuất là 200 USD/TEU cho chiều chính (head-haul – chiều vận chuyển chính) và 100 USD/TEU cho chiều ngược (backhaul – chiều quay đầu) đối với hàng khô. Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục đẩy giá cước tăng trong thời gian tới.
Nguồn cung nhiên liệu thiếu ổn định, đặc biệt tại các trung tâm tiếp nhiên liệu lớn ở châu Á như Singapore và Trung Quốc, đang làm gia tăng áp lực vận hành đội tàu. Để kiểm soát chi phí, các hãng tàu đã áp dụng các giải pháp như chạy tàu chậm (slow steaming – giảm tốc độ để tiết kiệm nhiên liệu), tối ưu chiến lược tiếp nhiên liệu và áp dụng phụ phí khẩn cấp. Những biện pháp này nhiều khả năng sẽ giữ mặt bằng giá cước ở mức cao trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, triển vọng dài hạn vẫn chưa rõ ràng. Theo Xeneta, trong bối cảnh chưa có dấu hiệu kết thúc khủng hoảng, các hãng tàu đang xây dựng thêm các phương án dự phòng. Nếu các biện pháp hiện tại không đủ hiệu quả, việc hủy chuyến (blank sailing – cắt giảm chuyến tàu) có thể trở thành công cụ tiếp theo để điều tiết thị trường.
(Theo Seatrade Maritime)
