Vận tải qua eo biển Hormuz gần như dừng lại khi lưu lượng tàu giảm hơn 90%, chỉ 1 chuyến thương mại trong 24 giờ, trong bối cảnh rủi ro an ninh leo thang tại Trung Đông.
Dù eo biển Hormuz chưa bị tuyên bố đóng cửa chính thức, các mối đe dọa an ninh gia tăng đang khiến lưu lượng tàu thương mại gần như tê liệt, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Lưu lượng tàu chở dầu giảm hơn 90% cùng các sự cố tấn công nhằm vào tàu thương mại cho thấy điều kiện khai thác thực tế tại tuyến hàng hải chiến lược này đã thay đổi đáng kể. Các hãng tàu và bên thuê tàu buộc phải đánh giá lại rủi ro trước khi quyết định đi qua khu vực.
Nếu hoạt động tên lửa, UAV hoặc các cuộc tấn công mở rộng gần các tuyến vận tải chính, tác động có thể nhanh chóng lan rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng chảy năng lượng và hoạt động logistics toàn cầu.
Lưu lượng tàu qua Hormuz giảm xuống mức tối thiểu
Hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz đang giảm xuống mức gần như dừng hẳn khi các mối đe dọa từ tên lửa, máy bay không người lái và nhiễu điện tử gia tăng trong khu vực. Cảnh báo mới nhất từ Joint Maritime Information Center (JMIC) cho thấy môi trường an ninh hàng hải tại Vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz và phía bắc Biển Ả Rập đang ở mức “CRITICAL”, đồng nghĩa nguy cơ tấn công đối với tàu thương mại được đánh giá gần như chắc chắn xảy ra.
Theo JMIC, căng thẳng leo thang liên quan đến Mỹ, Israel và Iran đang khiến tuyến hàng hải chiến lược này rơi vào trạng thái bất ổn cao. Dù eo biển Hormuz chưa bị tuyên bố đóng cửa chính thức, nhiều chủ tàu và bên thuê tàu đang tạm dừng hoặc đánh giá lại rủi ro trước khi quyết định đi qua một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Dữ liệu theo dõi tàu được JMIC trích dẫn cho thấy lưu lượng tàu đã giảm mạnh. Phân tích tín hiệu AIS cho thấy số chuyến đi qua eo biển hiện chỉ còn dưới 10 chuyến, với một chuyến vận tải thương mại được xác nhận trong vòng 24 giờ gần nhất.
JMIC nhấn mạnh rằng sự sụt giảm mạnh của lưu lượng tàu phản ánh việc tạm dừng gần như hoàn toàn hoạt động thương mại thường lệ, tuy nhiên tuyến hàng hải này vẫn chưa bị đóng cửa về mặt pháp lý.
Tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận tải quan trọng nhất đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu cùng khối lượng lớn khí tự nhiên hóa lỏng từ các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm Qatar, được vận chuyển qua khu vực này.
Dữ liệu từ MarineTraffic.com cho thấy lưu lượng tàu chở dầu đi qua eo biển đã giảm hơn 90%.
Theo Matt Wright, Principal Freight Analyst tại Kpler – công ty mẹ của MarineTraffic, một số tàu chở dầu vẫn tiếp tục di chuyển theo cả hai hướng qua eo biển. Tuy nhiên, một số chuyến đi được thực hiện khi hệ thống AIS bị tắt.
Các vụ tấn công trực tiếp vào tàu thương mại
Rủi ro an ninh không chỉ dừng ở mức cảnh báo. Một tàu container đi qua eo biển Hormuz đã bị trúng đạn hôm thứ Tư, gây hư hại và buộc thủy thủ đoàn phải rời tàu.
Con tàu Safeen Prestige trở thành một trong nhiều sự cố gần đây liên quan đến tàu thương mại hoạt động trong khu vực, khi các cuộc tấn công nhằm vào tàu và hạ tầng hàng hải đang gia tăng.
Các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào tàu thuyền và cơ sở hạ tầng khu vực đang làm gia tăng nguy cơ tàu thương mại trở thành thiệt hại ngoài ý muốn trong bối cảnh xung đột mở rộng.
Nhiễu GPS và GNSS làm gia tăng rủi ro điều hướng
Bên cạnh các cuộc tấn công trực tiếp, JMIC cũng cảnh báo về tình trạng nhiễu GPS và GNSS trên diện rộng đối với tàu hoạt động trong khu vực.
Các hiện tượng được ghi nhận bao gồm:
- Sai lệch vị trí tàu
- Bất thường tín hiệu AIS
- Suy giảm hệ thống liên lạc
Trong bối cảnh này, thuyền trưởng được khuyến nghị giám sát chặt chẽ thiết bị điều hướng và sẵn sàng chuyển sang các phương pháp dẫn đường truyền thống như radar, quan sát trực quan và các kỹ thuật điều hướng cổ điển nếu hệ thống định vị vệ tinh trở nên không đáng tin cậy.
Nguy cơ leo thang và khuyến nghị an ninh hàng hải
JMIC cảnh báo môi trường an ninh hàng hải có thể tiếp tục xấu đi nếu hoạt động tên lửa lan rộng gần các tuyến vận tải chính hoặc nếu các cuộc tấn công nhằm vào cảng biển, cơ sở hạ tầng ngoài khơi hoặc các terminal xuất khẩu năng lượng tại khu vực vùng Vịnh.
Các công ty vận tải được khuyến nghị:
- Thực hiện đánh giá rủi ro hành trình chi tiết trước khi vào khu vực
- Duy trì liên lạc với United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO)
- Kết nối với Maritime Security Centre – Indian Ocean (MSCIO)
- Tuân thủ Best Management Practices về an ninh hàng hải
Đáng chú ý, dù rủi ro an ninh gia tăng và lưu lượng tàu giảm mạnh, hiện chưa có chương trình hộ tống hải quân phối hợp dành cho tàu thương mại được công bố.
Diễn biến tại eo biển Hormuz cho thấy điều kiện an ninh có thể nhanh chóng làm gián đoạn hoạt động thương mại toàn cầu, ngay cả khi tuyến hàng hải chiến lược này chưa bị đóng cửa chính thức.
(Theo gCaptain)
