Đóng eo Hormuz: Chuyển hướng container tăng 360%

Chuyển hướng container tăng hơn 360%, đạt 2.363 chuyến/ngày vào 5/3 sau khi eo Hormuz đóng cửa, gây gián đoạn lịch tàu và áp lực cảng tại Ấn Độ.

Việc eo biển Hormuz bị đóng đã tạo cú sốc lớn đối với mạng lưới vận tải container tại khu vực Vùng Vịnh.

• Số chuyến container chuyển hướng tăng hơn 360%, buộc các hãng tàu phải điều chỉnh lại mạng lưới tuyến vận tải.

• Nhiều cảng ngoài Vịnh Ba Tư trở thành điểm tiếp nhận lượng hàng chuyển hướng lớn.

• Các cảng container tại Ấn Độ ghi nhận mức chậm lịch tàu gia tăng mạnh.

• Do không tồn tại tuyến hàng hải thay thế tương đương, gián đoạn chuỗi cung ứng có thể tiếp tục kéo dài khi điều kiện an ninh khu vực vẫn bất ổn.

Làn sóng chuyển hướng container tăng đột biến

Việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa sau khi căng thẳng quân sự leo thang vào cuối tháng 2 đã khiến các tuyến container phải chuyển hướng trên diện rộng.

Theo công ty phân tích chuỗi cung ứng project44, số chuyến container bị chuyển hướng đã tăng hơn 360% kể từ khi eo biển này được tuyên bố đóng cửa sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang.

Trước khi xảy ra gián đoạn, trung bình mỗi ngày có khoảng 218 chuyến hàng bị chuyển hướng. Sau khi tuyến hàng hải bị ảnh hưởng, con số đã tăng lên khoảng 1.010 chuyến mỗi ngày.

Đỉnh điểm xảy ra vào ngày 5/3, khi hệ thống ghi nhận 2.363 chuyến chuyển hướng trong một ngày, mức cao nhất từng được ghi nhận tại khu vực.

Eo Hormuz – nút thắt chiến lược của vận tải biển

Eo biển Hormuz rộng khoảng 21 dặm, nằm giữa Iran và Oman, kết nối Vịnh Ba Tư với biển Ả Rập. Đây là một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới.

Tuyến hàng hải này xử lý khoảng 1/4 khối lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với các tuyến container phục vụ các cảng lớn trong khu vực Vùng Vịnh.

Khi tàu container không thể hoặc không sẵn sàng đi qua tuyến hàng hải này, các hãng tàu buộc phải chuyển hàng sang các trung tâm trung chuyển khác có thể tiếp cận mà không cần đi vào Vịnh Ba Tư.

Dòng hàng chuyển hướng sang các cảng thay thế

Dữ liệu theo dõi của project44 cho thấy nhiều cảng trong khu vực đang tiếp nhận lượng container chuyển hướng lớn.

Các cảng ghi nhận tỷ lệ chuyển hướng cao gồm:

• Abu Dhabi

• Jebel Ali (Dubai)

• Hamad (Qatar)

Một phần lớn hàng hóa hiện được chuyển sang Khawr Fakkan trên bờ đông UAE. Cảng này nằm ngoài Vịnh Ba Tư nên tàu có thể tiếp cận mà không cần đi qua eo Hormuz.

Ngoài ra, các cảng khác cũng đang tiếp nhận khối lượng hàng chuyển hướng gồm:

• Sohar (Oman)

• Hambantota (Sri Lanka)

• Các cửa ngõ container lớn của Ấn Độ như Mundra và Navi Mumbai

Áp lực vận hành lan sang các cảng tiếp nhận

Sự thay đổi đột ngột trong luồng hàng đang gây áp lực lên các cảng tiếp nhận.

Theo project44, các cảng container lớn của Ấn Độ đang đối mặt với gián đoạn lịch tàu đáng kể khi khối lượng hàng chuyển hướng tăng mạnh và các hãng tàu phải xây dựng lại lịch trình tuyến vận tải.

Tại Mundra:

• Thời gian chậm khởi hành tăng 72%, tương đương khoảng 11 ngày

• Thời gian chậm cập cảng tăng 27%, lên tới 49 ngày

Trong khi đó tại Navi Mumbai:

• Chậm khởi hành tăng 118%, tương đương khoảng 13 ngày

• Chậm cập cảng tăng 16%, khoảng 22 ngày

Khác biệt so với khủng hoảng vận tải Biển Đỏ

Tình hình tại eo Hormuz có đặc điểm khác với khủng hoảng vận tải Biển Đỏ giai đoạn 2023-2024.

Trong cuộc khủng hoảng trước đó, các hãng tàu vẫn có thể chuyển tuyến tàu vòng qua Mũi Hảo Vọng để tránh các cuộc tấn công gần Yemen.

Tuy nhiên với Hormuz, không tồn tại tuyến thay thế tương đương. Khi eo biển đóng cửa, nhiều cảng lớn trong Vùng Vịnh, bao gồm Jebel Ali, một trong những trung tâm container bận rộn nhất thế giới, gần như bị cô lập.

Mạng lưới vận tải container đang tái cấu trúc

Theo project44, các hãng tàu đang triển khai phản ứng chuyển tuyến quy mô lớn nhất kể từ khủng hoảng Biển Đỏ.

Nhiều hãng đã:

• Tạm dừng nhận đặt chỗ

• Neo tàu tại các vùng biển an toàn

• Điều chỉnh lại lịch trình vận tải dựa trên các cảng còn có thể tiếp cận

Mặc dù số chuyến chuyển hướng đã giảm nhẹ sau đỉnh điểm đầu tháng 3, các chuyên gia cảnh báo rằng tình trạng tắc nghẽn cảng, thời gian lưu container và gián đoạn lịch tàu có thể tiếp tục gia tăng khi các cảng tiếp nhận phải xử lý lượng hàng dồn về.

Trong bối cảnh chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng và điều kiện an ninh trong khu vực vẫn biến động, hiện chưa có mốc thời gian rõ ràng để hoạt động vận tải qua eo Hormuz trở lại bình thường. Điều này cho thấy cú sốc đối với chuỗi cung ứng container toàn cầu có thể còn kéo dài trong những tuần tới.

(Theo gCaptain)