Thuế quan 2025 tái định hình thương mại Mỹ–Trung
Thương mại Mỹ–Trung năm 2025 sụt giảm mạnh với nhập khẩu giảm 28%, xuất khẩu giảm 38%, thúc đẩy dịch chuyển chuỗi cung ứng và làm suy yếu nhu cầu vận tải container toàn cầu.
Sự lao dốc của thương mại Mỹ–Trung đặt ra thách thức lớn về ổn định chuỗi cung ứng và năng lực vận tải, buộc doanh nghiệp phải đẩy nhanh đa dạng hóa nguồn cung và thích ứng với mặt bằng thuế quan mới.
_____________
Năm 2025 ghi nhận một trong những giai đoạn suy giảm sâu nhất của thương mại song phương Mỹ–Trung trong nhiều năm trở lại đây, khi các mức thuế quan mới khiến dòng chảy hàng hóa giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới thu hẹp đáng kể. Theo báo cáo công bố đầu tuần của project44, nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc giảm 28% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc giảm tới 38%.
Project44 cho rằng diễn biến này phản ánh quá trình tái cấu trúc dài hạn của chuỗi cung ứng toàn cầu, thay vì chỉ là một cú sốc ngắn hạn do chính sách. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia Đông Nam Á đã nhanh chóng gia tăng thị phần tại thị trường Mỹ. Indonesia ghi nhận mức tăng trưởng nhập khẩu vào Mỹ lên tới 34%, còn Thái Lan đạt mức tăng 28%, cho thấy xu hướng dịch chuyển nguồn cung ngày càng rõ nét trong năm qua.
Dù tổng thể thương mại song phương vẫn suy yếu, số liệu cuối năm cho thấy những tín hiệu trái chiều. Xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc bắt đầu cải thiện trong quý IV, khi mức giảm 38% của cả năm được thu hẹp còn 23% trong tháng 11. Đáng chú ý, tháng 12 ghi nhận mức tăng 13% so với cùng kỳ, đánh dấu tháng tăng trưởng dương đầu tiên của năm 2025. Ngược lại, nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc tiếp tục ở mức thấp đến hết năm, duy trì xu hướng giảm 34% trong tháng 12 mà chưa xuất hiện dấu hiệu phục hồi.
Ngành vận tải biển đã chủ động điều chỉnh để thích nghi với bối cảnh mới. Tổng số chuyến tàu bị hủy (blank sailings) trên các tuyến chính giảm mạnh từ 131 chuyến trong tháng 4 xuống còn 62 chuyến vào tháng 12, tương đương mức giảm 53%. Điều này cho thấy các hãng tàu đã thu hẹp năng lực khai thác để phù hợp với mức cầu suy yếu, thay vì chờ đợi sự phục hồi ngắn hạn.
Theo đánh giá của project44, chuỗi cung ứng toàn cầu hiện đang vận hành theo một mặt bằng thương mại mới hình thành từ các chính sách thuế quan, chứ không còn ở trạng thái “gián đoạn tạm thời”. Tuy nhiên, triển vọng năm 2026 vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định, đặc biệt liên quan đến khung pháp lý của các biện pháp thuế.
U.S. Supreme Court dự kiến sẽ ra phán quyết trước tháng 6 về tính hợp pháp của các mức thuế áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Một quyết định bất lợi cho chính quyền có thể kéo theo các câu hỏi lớn về phản ứng chính sách và khả năng hoàn thuế.
Bên cạnh đó, Tổng thống Donald Trump gần đây tuyên bố trên mạng xã hội rằng mức thuế 25% sẽ được áp dụng với các quốc gia có giao thương với Iran, dù chưa có sắc lệnh hành pháp chính thức. Nếu chính sách này được triển khai, Trung Quốc – đối tác thương mại lớn nhất của Iran – có thể chịu tác động trực tiếp, qua đó làm suy yếu thỏa thuận hạ nhiệt thương mại Mỹ–Trung đạt được hồi tháng 11.
Ở góc độ thị trường, triển vọng vận tải container vẫn đối mặt nhiều khó khăn. National Retail Federation dự báo sản lượng container nhập khẩu tại các cảng lớn của Mỹ sẽ tiếp tục thấp hơn cùng kỳ năm trước ít nhất đến tháng 5, do tăng trưởng thương mại toàn cầu chậm lại, áp lực kinh tế và bất ổn chính sách kéo dài.
Ông Jonathan Gold, Phó Chủ tịch phụ trách Chuỗi cung ứng và Chính sách Hải quan của NRF, cho biết có thể xuất hiện một nhịp tăng ngắn trong tháng này trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán tại châu Á. Tuy nhiên, sau đó thị trường sẽ bước vào giai đoạn trầm lắng thường niên sau mùa lễ, trong khi các nhà bán lẻ vẫn kỳ vọng môi trường chính sách ổn định và rõ ràng hơn trong năm 2026.
NRF ước tính sản lượng nhập khẩu tháng 1 đạt 2,11 triệu TEU, thấp hơn 5,3% so với cùng kỳ năm 2025. Xu hướng suy giảm này được dự báo kéo dài sang mùa xuân, và phải đến tháng 5 mới có thể ghi nhận mức tăng trưởng so với cùng kỳ, lần đầu tiên kể từ tháng 8 năm ngoái.
Trong khi đó, thặng dư thương mại ngày càng tăng cho thấy Trung Quốc đang mở rộng quan hệ thương mại ngoài thị trường Mỹ. Trong số các quốc gia Đông Nam Á, Indonesia nổi lên là bên hưởng lợi rõ nét nhất từ làn sóng dịch chuyển nguồn cung. Ông Ben Hackett, nhà sáng lập Hackett Associates, nhận định xu hướng ưu tiên bảo hộ ngành sản xuất trong nước và xử lý mất cân đối thương mại đang gia tăng trên phạm vi toàn cầu, qua đó làm dấy lên những nghi ngại về triển vọng của thương mại tự do và hợp tác kinh tế quốc tế trong thời gian tới.
(Theo gCaption)
