Panama tuyên bố khép lại căng thẳng với Mỹ liên quan đến Kênh đào Panama sau gần một năm tranh cãi, khẳng định chủ quyền quốc gia và duy trì vai trò trung tâm của tuyến hàng hải này đối với kinh tế và logistics toàn cầu.
Việc Panama chấm dứt bất đồng với Mỹ cho thấy áp lực địa chính trị xoay quanh hạ tầng logistics chiến lược đang buộc các quốc gia phải cân bằng giữa chủ quyền, pháp lý và lợi ích thương mại quốc tế.
______________
Trong bài phát biểu đầu năm trước Quốc hội, Tổng thống Panama José Raúl Mulino tuyên bố cuộc khủng hoảng ngoại giao với Mỹ đã kết thúc. Theo ông, quan hệ song phương đã được khôi phục theo hướng tôn trọng lẫn nhau, tăng cường hợp tác và củng cố niềm tin, đồng thời khẳng định Kênh đào Panama vẫn và sẽ tiếp tục thuộc quyền quản lý của Panama.
Căng thẳng nảy sinh từ đầu năm 2025, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai chỉ trích vai trò của các doanh nghiệp có liên hệ với Trung Quốc trong hoạt động tại khu vực kênh đào, đồng thời đe dọa giành lại quyền kiểm soát tuyến hàng hải này. Khi nhậm chức ngày 20/1 năm ngoái, ông Trump gây sức ép yêu cầu Panama chấm dứt hợp đồng khai thác của Panama Ports Company, đơn vị quản lý hai cảng tại cửa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương của kênh đào, và đề xuất cho phép tàu Mỹ được miễn phí quá cảnh.
Tổng thống Mulino cho biết, thông qua quá trình trao đổi kéo dài và lập trường kiên định, hai bên đã từng bước tháo gỡ bất đồng. Hiện Panama đang tăng cường phối hợp với Mỹ trong các nỗ lực chống tội phạm quốc tế, coi đây là nền tảng để ổn định quan hệ song phương.
Tuyên bố của ông Mulino được đưa ra trong bối cảnh Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro với các cáo buộc liên quan đến ma túy và vũ khí. Một số ý kiến cho rằng diễn biến này gợi lại sự kiện Mỹ lật đổ Manuel Noriega tại Panama cách đây 36 năm.
Ngày 3/1, Tổng thống Mulino tiếp tục đăng tải thông điệp trên mạng xã hội, tái khẳng định sự ủng hộ của Panama đối với tiến trình dân chủ tại Venezuela, nhấn mạnh tôn trọng kết quả bầu cử và kêu gọi một quá trình chuyển giao quyền lực hòa bình, hợp pháp.
Ở lĩnh vực cảng biển, tháng 3 năm ngoái, CK Hutchison đạt thỏa thuận nguyên tắc bán 80% cổ phần các tài sản cảng, bao gồm hai cảng tại Panama, cho liên danh do BlackRock và Terminal Investment Limited dẫn dắt. Tuy nhiên, đến cuối tháng 12, thương vụ vẫn rơi vào bế tắc do Trung Quốc phản đối phương án không có sự tham gia đáng kể của COSCO Shipping Group.
Cùng thời điểm, hợp đồng nhượng quyền của Hutchison tại Panama đang bị xem xét về tính hợp hiến và dự kiến sẽ được Panama Supreme Court đưa ra phán quyết trong tháng này, làm gia tăng rủi ro pháp lý đối với hoạt động khai thác cảng.
Về dài hạn, Panama Canal Authority (ACP) vừa kỷ niệm 26 năm Panama tiếp quản kênh đào kể từ khi Mỹ chuyển giao quyền kiểm soát vào năm 1999. Trong giai đoạn này, ACP đã chuyển khoảng 31,2 tỷ USD cho ngân khố quốc gia, trở thành nguồn đóng góp quan trọng cho đầu tư công.
Tháng 11/2025, ACP công bố kế hoạch đầu tư dài hạn nhằm duy trì năng lực cạnh tranh và độ tin cậy vận hành của kênh đào, với trọng tâm là hạ tầng cảng, logistics năng lượng và quản lý tài nguyên nước, phục vụ cả hoạt động của kênh đào lẫn nhu cầu trong nước.
(Theo AFP)
