Hormuz tê liệt, 3% LNG toàn cầu bị gián đoạn: Khủng hoảng năng lượng leo thang
Xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn 3% nguồn cung LNG toàn cầu, đẩy eo Hormuz tới ngưỡng tê liệt và tạo cú sốc lớn đối với chuỗi cung ứng năng lượng.
Khủng hoảng đang chuyển từ xung đột quân sự sang cú sốc cấu trúc đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến vận tải LNG và tuyến Hormuz.
Cuộc xung đột kéo dài gần ba tuần giữa Iran và liên minh Mỹ/Israel đã gây tổn thất nghiêm trọng đối với hạ tầng năng lượng khu vực. Qatar xác nhận thiệt hại lớn tại các cơ sở LNG, trong khi các cuộc tấn công lan rộng sang nhiều điểm trọng yếu, làm gia tăng áp lực lên chuỗi vận tải biển toàn cầu.
QatarEnergy cho biết hai dây chuyền RasGas Train 4 và 6 đã bị hư hại nặng, tương đương công suất 12,8 triệu tấn LNG mỗi năm. Mức này chiếm 17% năng lực xuất khẩu tại Ras Laffan và khoảng 3% sản lượng LNG toàn cầu. Doanh nghiệp cho biết thời gian sửa chữa có thể kéo dài từ ba đến năm năm, tạo tác động dài hạn đến nhu cầu vận chuyển LNG, thị trường đóng tàu châu Á và các hợp đồng thuê tàu dài hạn.
Trong 36 giờ gần đây, các cuộc tấn công mới tiếp tục mở rộng phạm vi xung đột. Hạ tầng dầu mỏ Kuwait bị nhắm mục tiêu, trong khi Iran tấn công cảng và tổ hợp lọc dầu Yanbu của Saudi Arabia tại Biển Đỏ. Yanbu là tuyến xuất khẩu thay thế quan trọng khi các tàu không thể đi qua eo biển Hormuz.
Cùng thời điểm, Iran đang xem xét đề xuất luật yêu cầu các quốc gia trả phí quá cảnh đối với tàu đi qua eo Hormuz, làm gia tăng yếu tố thương mại trong một cuộc khủng hoảng vốn đã phức tạp.
Trước diễn biến này, Hội đồng của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã tổ chức phiên họp đặc biệt tại London và ủng hộ việc thiết lập hành lang nhân đạo nhằm sơ tán khoảng 3.200 tàu và 20.000 thuyền viên đang mắc kẹt trong khu vực Vịnh.
Cơ chế này gợi liên tưởng tới Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen từng được triển khai trong xung đột Nga–Ukraine, khi một hành lang an toàn được thiết lập để duy trì lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có cơ chế đảm bảo an ninh cụ thể cho tuyến Hormuz.
Một tuyên bố chung ngày 19/3 từ Anh, Pháp, Đức, Italy, Hà Lan và Nhật Bản đã lên án các cuộc tấn công vào tàu thương mại và hạ tầng năng lượng, đồng thời nhận định eo Hormuz gần như bị đóng. Tuy nhiên, các quốc gia này chưa cam kết triển khai hộ tống hải quân, khiến phương án đảm bảo an toàn hàng hải vẫn chưa rõ ràng.
Tổn thất tàu gia tăng tại Vịnh, IMO thúc đẩy hành lang an toàn
Trên thực tế, rủi ro đối với tàu thương mại tiếp tục gia tăng. Một tàu chưa xác định bị trúng đạn cách bờ Khor Fakkan (UAE) khoảng 11 hải lý, gây cháy trên tàu. Trong số 16 thuyền viên, 15 người đã rời tàu và được cứu, trong khi thuyền trưởng mất tích.
Một sự cố khác liên quan đến tàu kéo Halul 69 của Qatar, bị mảnh vỡ UAV rơi trúng gần khu vực Ras Laffan. Tàu bị hư hại một cửa kính buồng lái, không ghi nhận thương vong.
Ngoài rủi ro an ninh trực tiếp, tình trạng mắc kẹt kéo dài đang gây áp lực lên điều kiện sinh hoạt của thuyền viên. Theo IMO, hơn 20.000 thuyền viên trên hơn 3.000 tàu đang đối mặt với nguy cơ thiếu lương thực, nước và nhiên liệu do không thể cập cảng tiếp tế.
Đại diện International Chamber of Shipping cho biết mối lo lớn nhất hiện nay là nguồn cung thiết yếu trên tàu, đặc biệt là thực phẩm, nước và nhiên liệu.
Tại cuộc họp khẩn, IMO đã thông qua đề xuất xây dựng cơ chế hành lang an toàn nhằm cho phép các tàu rời Vịnh qua eo Hormuz mà tránh nguy cơ bị tấn công. Tuy nhiên, việc triển khai vẫn phụ thuộc vào cam kết và hành động cụ thể từ các quốc gia liên quan.
Nếu hành lang an toàn không sớm được thiết lập, Hormuz có nguy cơ trở thành điểm nghẽn kéo dài, đẩy chi phí năng lượng, bảo hiểm và vận tải toàn cầu lên mức cao trong trung hạn.
(Tổng hợp và biên tập từ Splash247, Maritime Executive)
