Trung Đông phong tỏa bầu trời, cargo tê liệt

Xung đột Mỹ – Israel và Iran khiến công suất hàng không toàn cầu giảm 18% trong 24 giờ, làm gián đoạn trung chuyển Trung Đông.

Việc đóng cửa không phận và dừng khai thác diện rộng tại Trung Đông đang làm suy giảm năng lực vận tải hàng không toàn cầu, buộc các hãng tái cấu trúc mạng bay và làm gia tăng rủi ro chậm trễ chuỗi cung ứng trong ngắn hạn.

Công suất toàn cầu giảm 18% trong 24 giờ

Theo Tim van Leeuwen, Phó Chủ tịch kiêm Trưởng bộ phận Tư vấn của Rotate, trong 24 giờ gần nhất, công suất hàng không toàn cầu giảm 18% so với tuần trước.

Nguyên nhân chính đến từ việc các hãng Trung Đông như Qatar Airways, Emirates, Etihad đồng loạt dừng toàn bộ chuyến bay. Nhiều hãng quốc tế cũng ngừng khai thác tuyến Vùng Vịnh.

Trong bối cảnh chưa có phương án điều chuyển tức thời, các hãng buộc phải:

Chuyển điểm dừng kỹ thuật sang Trung Á

Bay thẳng thay vì quá cảnh

Bỏ điểm dừng kỹ thuật và chấp nhận hạn chế tải trọng

Đáng chú ý, công suất tuyến Á – Âu tăng 22% do các hãng thay đổi điểm dừng kỹ thuật hoặc khai thác bay thẳng.

Xung đột bùng phát và lan rộng

Căng thẳng leo thang từ ngày 28/2/2026 khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch quân sự phối hợp nhằm vào các cơ sở kiểm soát, phòng không, bệ phóng tên lửa, UAV và sân bay quân sự của Iran.

Iran đáp trả bằng tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình, không chỉ nhắm vào tài sản quân sự Mỹ và Israel mà còn mở rộng sang UAE, Bahrain và Qatar, khiến khủng hoảng lan ra toàn khu vực.

Hạ tầng hàng không trở thành mục tiêu

Các sân bay trọng yếu ghi nhận sự cố trực tiếp:

Tại Abu Dhabi, một UAV bị đánh chặn khi nhắm vào Zayed International Airport. Mảnh vỡ rơi xuống khiến 1 người quốc tịch châu Á thiệt mạng và 7 người bị thương.

Tại Dubai, đạn pháo từ Iran làm hư hại một khu vực nhà ga tại Dubai International Airport, 4 nhân viên bị thương và được chăm sóc y tế kịp thời.

Ở Bahrain, các vụ nổ gần sân bay Manama nằm trong loạt tấn công tên lửa nhằm vào tài sản quân sự Mỹ.

Ngày 28/2, UAV phóng từ Iran tấn công Kuwait International Airport, gây thương tích nhẹ cho một số nhân viên và thiệt hại vật chất hạn chế.

Tại Israel, Ben Gurion Airport ở Tel Aviv bị rocket từ Hezbollah tấn công, dẫn đến việc nhiều chuyến bay phải chuyển hướng và hạ cánh khẩn cấp.

Trong khi đó, các sân bay của Iran như Imam Khomeini International Airport và Isfahan phải đóng cửa sau khi các cơ sở quân sự lân cận bị tấn công.

Đóng cửa không phận và ngừng khai thác diện rộng

Giới chức xác nhận việc đóng cửa trên diện rộng:

UAE tạm thời đóng cửa không phận.

Dubai Airports dừng toàn bộ hoạt động tại Dubai International (DXB) và Al Maktoum (DWC) cho đến khi có thông báo mới.

Các hãng vận tải hàng hóa triển khai biện pháp khẩn cấp:

Emirates SkyCargo tạm dừng các chuyến bay đến 15 giờ (giờ UAE) ngày 3/3/2026 và hạn chế nhận đặt chỗ mới trong 24 giờ để ổn định khai thác.

Qatar Airways Cargo dừng dịch vụ do không phận Qatar đóng cửa.

Etihad Cargo cho biết chỉ nối lại khai thác khi có hành lang bay an toàn được phê duyệt.

Hoạt động sắp xếp lại và khôi phục các lô hàng bị ảnh hưởng đang được triển khai, khách hàng được khuyến nghị theo dõi tình trạng vận đơn qua hệ thống truy xuất.

Tác động tới chuỗi cung ứng toàn cầu

Việc đóng cửa đồng loạt không phận tại Trung Đông đang tạo ra hiệu ứng dây chuyền vượt xa phạm vi khu vực. Trung Đông không chỉ là điểm trung chuyển hành khách, mà còn là mắt xích quan trọng trong mạng lưới trung chuyển hàng hóa giữa châu Á – châu Âu – châu Phi. Khi các hub như Dubai, Doha và Abu Dhabi tạm dừng khai thác, dòng chảy cargo liên lục địa lập tức bị xáo trộn.

Trong ngắn hạn, tác động thể hiện rõ ở ba điểm:

Thứ nhất, gián đoạn trung chuyển.
Hàng hóa quá cảnh qua Gulf buộc phải tái định tuyến, kéo dài lead time từ 24–72 giờ tùy tuyến. Các lô hàng time-sensitive như linh kiện điện tử, dược phẩm và express logistics chịu rủi ro chậm giao cao nhất.

Thứ hai, tái cấu trúc mạng bay và hạn chế tải trọng.
Việc bay vòng qua không phận an toàn hơn làm tăng block time, chi phí nhiên liệu và giảm payload. Điều này đồng nghĩa với việc công suất thực tế còn giảm sâu hơn con số 18% ghi nhận ban đầu.

Thứ ba, rủi ro chi phí leo thang.
Phụ phí war-risk, bảo hiểm và chi phí vận hành tăng có thể chưa phản ánh ngay vào giá cước, nhưng áp lực điều chỉnh trong các tuần tới là hiện hữu nếu xung đột kéo dài.

Ngoài hàng không, căng thẳng khu vực cũng làm gia tăng lo ngại tại các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz và khu vực Vịnh, nơi chiếm tỷ trọng lớn trong dòng chảy năng lượng toàn cầu. Bất kỳ sự leo thang nào tại đây đều có thể kéo theo biến động giá dầu, qua đó đẩy chi phí logistics đa phương thức tăng theo.

Trong bối cảnh tháng 3 trùng với giai đoạn cao điểm quyết toán tài chính tại nhiều thị trường châu Á, đặc biệt là Ấn Độ, việc giao hàng chậm trễ có thể ảnh hưởng trực tiếp tới dòng tiền doanh nghiệp và kế hoạch hoàn tất hợp đồng cuối kỳ.

Nếu tình hình không sớm hạ nhiệt, chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ bước vào trạng thái “network rebalancing” mới – nơi các hãng vận tải buộc phải thiết kế lại cấu trúc trung chuyển và doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải chuẩn bị cho một chu kỳ chi phí cao hơn trong quý II/2026.

(Theo STAT Times, Air Cargo Week, phân tích và tổng hợp bởi LN247)