Toàn cảnh Logistics | Tuần 2/2026:Tái cấu trúc ngành và những mảng đối lập của thị trường

Tuần 2 của năm 2026 khắc họa rõ nét trạng thái phân hóa của thị trường logistics toàn cầu. Vận tải biển tăng nhiệt nhanh chóng do áp lực mùa vụ và rủi ro địa chính trị chưa được gỡ bỏ hoàn toàn, trong khi vận tải hàng không bước vào pha điều chỉnh mạnh sau cao điểm cuối năm. Cùng lúc, ngành logistics ghi nhận hàng loạt động thái tái cấu trúc sở hữu, mở rộng hạ tầng và siết chặt khung pháp lý, cho thấy doanh nghiệp đang phải xử lý song song các biến động trước mắt và yêu cầu thích ứng dài hạn của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những diễn biến trong tuần cho thấy ngành logistics đang vận hành trong trạng thái “chạy song song hai nhịp”: một mặt ứng phó với biến động ngắn hạn về giá cước, năng lực vận chuyển và rủi ro vận hành; mặt khác chủ động tái cấu trúc để chuẩn bị cho một môi trường thương mại được quản lý chặt chẽ hơn về dữ liệu, thuế quan và an ninh chuỗi cung ứng. Làn sóng đầu tư vào tàu, cảng, nhà ga và công nghệ tự động hóa phản ánh xu hướng dài hạn, trong khi sự phân hóa giữa các phương thức vận tải cho thấy thị trường vẫn rất nhạy cảm với chu kỳ và yếu tố địa chính trị.

Tuần tới, tâm điểm theo dõi sẽ tiếp tục là diễn biến cước vận tải biển trước Tết Nguyên đán, tiến trình các thương vụ sở hữu hạ tầng chiến lược và tác động thực tế của các quy định thương mại mới đối với dòng chảy e-commerce toàn cầu.

_____________

Vận tải Biển – Hàng Không: Áp lực dồn lên đường biển, hàng không hạ nhiệt

Thị trường vận tải biển ghi nhận đà tăng giá mạnh khi nhu cầu đặt chỗ sớm trước Tết Nguyên đán gia tăng, trong bối cảnh năng lực vận chuyển vẫn bị bó hẹp bởi các tuyến hàng hải chưa quay lại trạng thái bình thường. Chỉ số cước container toàn cầu tăng 16%, đạt mức trung bình 2.557 USD/FEU, với mức tăng tập trung trên các tuyến Á – Mỹ và Á – Âu. Việc nhiều hãng tàu tiếp tục tránh khu vực Biển Đỏ khiến thời gian hành trình kéo dài, làm gia tăng áp lực lên nguồn cung tàu và đẩy chi phí logistics đi lên. Dù không ghi nhận vụ tấn công mới trong nhiều tháng, lưu lượng qua Kênh đào Suez vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước khủng hoảng, phản ánh tâm lý thận trọng còn kéo dài.

Ở chiều ngược lại, vận tải hàng không bước vào giai đoạn điều chỉnh sau mùa cao điểm. Giá cước toàn cầu giảm hơn 14% trong tuần đầu tháng 1 khi nhu cầu hàng tiêu dùng và thương mại điện tử hạ nhiệt. Các trung tâm xuất khẩu lớn tại châu Á như Thượng Hải và Hồng Kông ghi nhận mức giảm sâu, cho thấy sự đảo chiều nhanh của thị trường vốn chịu tác động mạnh từ yếu tố mùa vụ. Diễn biến này giúp giảm áp lực chi phí cho các doanh nghiệp xuất khẩu hàng giá trị cao, nhưng đồng thời đặt ra bài toán tối ưu hóa công suất cho các hãng vận tải hàng không.

M&A và chiến lược doanh nghiệp: Tái định hình quyền kiểm soát

Tuần qua tiếp tục chứng kiến các động thái tái cấu trúc đáng chú ý trong ngành logistics và hàng hải. Kế hoạch bán danh mục 43 cảng của CK Hutchison đối mặt nguy cơ đình trệ khi COSCO đề xuất nâng tỷ lệ sở hữu lên mức chi phối. Sự thay đổi này khiến các đối tác tài chính và vận hành phải cân nhắc lại mức độ tham gia, phản ánh tính chiến lược ngày càng cao của tài sản cảng biển trong bối cảnh địa chính trị phân mảnh.

Trong khi đó, MSC tiếp tục mở rộng quy mô một cách toàn diện. Việc mua thêm nhiều tàu container cỡ lớn cùng kế hoạch tiến tới kiểm soát hoàn toàn nhà khai thác cảng HHLA cho thấy chiến lược củng cố chuỗi giá trị từ vận tải biển tới hạ tầng cảng. Song song, COSCO cũng đẩy mạnh hiện diện tại châu Âu thông qua đề xuất mua cổ phần chi phối một doanh nghiệp xếp dỡ tại Hamburg, nhằm tăng cường kết nối giữa vận tải biển và mạng lưới nội địa.

Ở mảng hàng không, các hãng chuyên chở hàng hóa tiếp tục mở rộng năng lực cho giai đoạn trung và dài hạn. Emirates SkyCargo công bố kế hoạch tăng mạnh công suất đội bay vào năm 2026, trong khi Hong Kong Air Cargo lần đầu mở rộng quy mô đội bay sau nhiều năm. Những động thái này cho thấy các hãng vẫn duy trì kỳ vọng vào tăng trưởng dài hạn của logistics hàng không, bất chấp biến động ngắn hạn.

Hạ tầng và cảng biển: Kỷ lục mới song hành với điểm nghẽn

Hạ tầng logistics toàn cầu tiếp tục ghi nhận những dấu ấn trái chiều. Ningbo-Zhoushan Port khép lại năm 2025 với sản lượng hàng hóa và container ở mức cao kỷ lục, củng cố vị thế cảng nhộn nhịp nhất thế giới. Tại khu vực Á – Âu, Turkish Airlines mở rộng nhà ga hàng hóa SmartIST, nâng công suất xử lý lên hàng triệu tấn mỗi năm và tăng cường năng lực phục vụ thương mại điện tử.

Ở châu Á, FedEx đẩy mạnh hiện diện tại Đài Bắc với cơ sở mới và các chuyến bay bổ sung nhằm phục vụ chuỗi cung ứng công nghệ cao. Đồng thời, việc tàu của CMA CGM cập cảng DBGT tại Ấn Độ, mở tuyến kết nối trực tiếp với Việt Nam và Trung Quốc, cho thấy xu hướng đa dạng hóa hành lang logistics trong khu vực.

Tuy nhiên, không ít thách thức vẫn hiện hữu. Kế hoạch tạm ngừng khai thác máy bay chở hàng tại sân bay Mumbai để nâng cấp hạ tầng dự kiến kéo dài nhiều tháng, làm dấy lên lo ngại về năng lực xuất nhập khẩu của Ấn Độ. Tại Nhật Bản, sản lượng hàng hóa tại các cảng lớn tiếp tục suy giảm, phản ánh áp lực từ nhu cầu thương mại yếu và cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt.

Công nghệ và đổi mới: Tự động hóa bước vào giai đoạn triển khai thực chất

Đổi mới công nghệ tiếp tục là trọng tâm trong chiến lược dài hạn của ngành logistics. Tại Trung Quốc, cảng Thanh Đảo đưa vào vận hành thương mại hệ thống neo tàu chân không, rút ngắn đáng kể thời gian cập bến cho tàu cỡ lớn. Trong mảng công nghệ vận tải biển, Ocean Network Express và MTI đã thành lập liên doanh QUAVEO tại TP.HCM vào tháng 12/2025, tập trung đưa AI vào trực tiếp hoạt động vận hành vận tải container. Không dừng ở số hóa, QUAVEO hướng tới tái thiết quy trình khai thác nhằm nâng cao hiệu quả đội tàu trong bối cảnh ngành chịu áp lực từ thiếu hụt lao động, yêu cầu giảm phát thải và tiêu chuẩn an toàn ngày càng cao. Động thái này cho thấy AI đang chuyển từ vai trò hỗ trợ sang nền tảng vận hành cốt lõi của ngành.

Song song đó, các giải pháp điều khiển từ xa và phương tiện tự hành được triển khai tại cảng và sân bay nhằm giải quyết bài toán nhân sự, an toàn và hiệu suất. Việc nhiều trung tâm logistics đưa vào hoạt động các hệ thống AGV tải trọng lớn vận hành 24/7 cho thấy tự động hóa đã trở thành một phần cấu thành của năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ là xu hướng công nghệ.

Chính sách, pháp lý và rủi ro vận hành

Khung pháp lý thương mại toàn cầu tiếp tục được siết chặt, đặc biệt với thương mại điện tử xuyên biên giới. Mỹ và EU đẩy nhanh lộ trình thu hẹp cơ chế miễn thuế đối với hàng giá trị thấp và yêu cầu khai báo dữ liệu chi tiết trước khi hàng đến, làm gia tăng gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp logistics và nhà xuất khẩu. Trong ngành hàng không, bộ quy định mới của IATA về an toàn thiết bị tải nhấn mạnh vai trò của tiêu chuẩn hóa trong việc giảm thiểu tổn thất và chi phí vận hành.

Cùng lúc, các sự cố hàng hải trong tuần – từ mất container do thời tiết xấu đến sự cố kỹ thuật và các vụ việc liên quan đến ô nhiễm môi trường – tiếp tục nhắc lại rủi ro cố hữu của chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh hành trình vận tải ngày càng kéo dài do thay đổi tuyến đường.