Mỹ tuyên bố áp thuế 25% với mọi quốc gia giao thương với Iran. Trung Quốc, chiếm 30% thương mại Iran, đứng trước nguy cơ toàn bộ hàng hóa vào Mỹ bị đánh thuế.
Động thái áp thuế nhắm vào các đối tác của Iran làm gia tăng rủi ro cho thương mại Mỹ – Trung và chuỗi cung ứng xuyên Thái Bình Dương, buộc doanh nghiệp phải chuẩn bị kịch bản gián đoạn mới.
______________
Chiều thứ Hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nhà Trắng sẽ áp mức thuế 25% đối với bất kỳ quốc gia nào duy trì hoạt động thương mại với Cộng hòa Hồi giáo Iran. Theo tuyên bố của ông Trump, biện pháp này có hiệu lực ngay lập tức và được mô tả là quyết định mang tính dứt khoát.
Mục tiêu trực tiếp của chính sách là gia tăng sức ép kinh tế đối với Iran. Tuy nhiên, tác động lan tỏa của biện pháp thuế này chủ yếu rơi vào quan hệ thương mại giữa Mỹ và các đối tác lớn của Tehran, trong đó Trung Quốc giữ vai trò trung tâm.
Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Iran, chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch thương mại của nước này. Đáng chú ý, ít nhất 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran được tiêu thụ tại thị trường Trung Quốc. Nếu Washington thực thi đầy đủ tuyên bố nói trên, toàn bộ hàng hóa Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ có thể phải chịu thêm mức thuế 25%.
Ngoài Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cũng nằm trong nhóm các đối tác thương mại của Iran, song tỷ trọng mỗi nước đều dưới 10%. Cả hai quốc gia này đều là đồng minh của Mỹ, cho thấy phạm vi tác động của chính sách thuế có thể mở rộng ra ngoài các đối thủ chiến lược của Washington.
Việc áp thuế 25% đối với toàn bộ hàng hóa Trung Quốc sẽ tác động trực tiếp đến tuyến thương mại xuyên Thái Bình Dương – tuyến vận tải và thương mại quốc tế lớn nhất của Mỹ. Biên lợi nhuận của các nhà sản xuất Trung Quốc, hệ thống bán lẻ tại Mỹ và người tiêu dùng cuối cùng đều có nguy cơ bị thu hẹp.
Động thái này cũng có thể khơi lại căng thẳng thương mại giữa Washington và Bắc Kinh. Trong giai đoạn đối đầu trước đây, chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp quốc phòng Mỹ từng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm và nam châm, những vật liệu thiết yếu cho sản xuất vũ khí công nghệ cao.
Tháng 10/2025, chính quyền Mỹ đã phải lùi bước trong các biện pháp thương mại đối với Trung Quốc sau khi Bắc Kinh siết xuất khẩu khoáng sản chiến lược. Để khôi phục nguồn cung, Nhà Trắng khi đó đã tạm dừng kế hoạch thu phí cập cảng đối với tàu đóng và sở hữu bởi Trung Quốc, qua đó làm dịu căng thẳng và nối lại dòng chảy khoáng sản sang Mỹ.
Song song với yếu tố thương mại, khả năng Tổng thống Mỹ áp đặt thuế quan khẩn cấp hiện vẫn đang được Tòa án Tối cao xem xét. Phán quyết dự kiến được đưa ra vào thứ Tư. Trong trường hợp tòa án kết luận rằng tổng thống không có thẩm quyền rộng rãi trong việc áp thuế nhập khẩu – vốn thuộc về Quốc hội – chính quyền Mỹ vẫn có thể sử dụng các thẩm quyền được ủy quyền để đánh thuế theo nhóm hàng hóa, nhưng không thể nhắm trực tiếp vào từng quốc gia xuất xứ.
(Theo Maritime Executive)
